Sáng kiến kinh nghiệm - Nâng cao hiệu quả dạy văn miêu tả ở lớp 4 và lớp 5 - Nội dung các bài tập làm văn lớp 4 và lớp 5 được gắn với các chủ điểm, có sự tích hợp rõ nét với các phân môn khác trong chương trình Tiếng Việt. Khóa học dành riêng cho các bạn học sinh lớp 7 đang theo học bộ sách Chân trời sáng tạo. Mỗi bài học đều được tổ chức theo tiến trình của sách giáo khoa bao gồm Đọc, Viết, Nói và Nghe, Ôn tập - tự đánh giá và Hướng dẫn tự học. Thay vì đưa thông tin một cách một Đây là sáng kiến đạt giải cấp tỉnh trong năm học 2020 -2021. Với mục đích chia sẻ báo cáo sáng kiến này để các thầy cô có thêm ý tưởng. Để các thầy cô chuẩn bị cho báo cáo sáng kiến của mình trong năm học này. Sáng kiến này với đề tài: "Ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học môn Ngữ văn lớp 8 ở trường PTDT Nội Trú THCS và THPT". Sáng kiến kinh nghiệm: Hướng dẫn phương pháp học Toán cho học sinh lớp 1, Sáng kiến kinh nghiệm: Sử dụng đồ dung trực quan trong dạy học toán cho học sinh lớp 1, Sáng kiến kinh nghiệm: Nâng cao chất lượng giải toán có lời văn lớp 1, Sáng kiến kinh nghiệm Tiểu học: Rèn kỹ năng giải toán có lời văn ở học sinh KHO SKKN LỚP 1: (Lưu ý: Tất cả những tài liệu trên trang 123doc đã thay đổi tên miền thành 123docz.net. Voir plus de contenu de Kho Sáng kiến kinh nghiệm các cấp sur Facebook. Se connecter. ou. Créer nouveau compte. Voir plus de contenu de Kho Sáng kiến kinh nghiệm các cấp sur Facebook. Se connecter - Mức hưởng trợ cấp thất nghiệp sẽ tăng lên mức cao nhất ở vùng 1 là 23.400.000 đồng khi lương tối thiểu vùng tăng từ ngày 01/7. - Dự kiến sáng 23/6 sẽ công bố điểm thi vào 10 thành phố Hồ Chí Minh, hội đồng chấm thi đang hoàn tất những khâu cuối cùng. P8FW. SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM ĐỀ TÀI “RÈN KĨ NĂNG VIẾT BÀI VĂN TẢ CẢNH CHO HỌC SINH LỚP 5” 1 LỜI CẢM ƠN Sáng kiến kinh nghiệm Rèn kĩ năng viết văn tả cảnh cho học sinh lớp 5” mà tôi nghiên cứu đến nay đã hoàn thành. Có được kết quả này, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới Phòng Giáo dục Đào tạo huyện Phù Cừ đã tạo điều kiện để tôi nghiên cứu và thực hiện. Qua đây tôi xin chân thành cảm ơn tới Ban giám hiệu Trường Tiểu học Minh Tân, giáo viên tổ 4, 5, cô giáo Lê Phương Nga, các bạn học lớp K4 ĐHSP, đã hỗ trợ, giúp tôi thu thập tài liệu, lựa chọn phương pháp làm cơ sở cho việc nghiên cứu. Cũng trong dịp này, tôi xin cảm ơn các em học sinh khối 5 Trường Tiểu học Minh Tân khóa học 2012 – 2013 và khóa học 2013 – 2014 đã ủng hộ, giúp đỡ để tôi hoàn thành nghiên cứu này. Trong quá trình nghiên cứu, do thời gian có hạn và cách nhìn của bản thân không tránh khỏi phiến diện, sai sót. Vậy tôi rất mong nhận được những ý kiến đóng góp của các chuyên viên Phòng giáo dục, Ban giám hiệu trường và các bạn đồng nghiệp để sáng kiến kinh nghiệm của tôi có tính khả thi cao, góp phần vào việc nâng cao chất lượng học viết văn nói riêng và học tập nói chung. Tôi xin chân thành cảm ơn! Minh Tân ngày, 10 tháng 3 năm 2014 2 Người viết Hoàng Thị Thúy Vinh 3 A. PHẦN MỞ ĐẦU I. LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI 1. Cơ sở lí luận Trong chương trình tiểu học, cùng với môn toán môn Tiếng Việt chiếm khá nhiều thời gian so với các môn học khác. Môn Tiếng việt có nhiệm vụ hình thành và phát triển cho học sinh các kĩ năng sử dụng tiếng việt để học tập và giao tiếp trong các môi trường của lứa qua việc dạy học Tiếng việt, góp phần rèn luyện tư duy, cung cấp cho học sinh những kiến thức sơ giản về xã hội, tự nhiên và con người, về văn hóa, văn học của Việt Nam và nước ngoài. Bồi dưỡng tình yêu Tiếng việt và hình thành thói quen giữ gìn sự trong sáng, giàu đẹp của Tiếng Việt, góp phần hình thành con người Việt Nam xã hội chủ nghĩa. Môn Tiếng việt gồm nhiều phân môn khác nhau như tập đọc, luyện từ và câu, kể chuyện, tập viết, chính tả, tập làm văn. Song khó hơn cả đối với người dạy cũng như đối với người học là phân môn Tập làm văn. Tập làm văn là một phân môn rất quan trọng trong chương trình dạy học tiểu học, nó không chỉ giúp học sinh hình thành các kĩ năng Nghe, nói, đọc, viết mà còn rèn cho học sinh khả năng giao tiếp, quan sát, phân tích tổng hợp và đặc biệt còn hình thành cho học sinh những phẩm chất tốt đẹp của con người mới hiện đại và năng động. Dạy tập làm văn là dạy học sinh cách nhìn nhận cuộc sống xung quanh trong thực tế vốn có của nó với cảm xúc thực của các em. Đồng thời cũng dạycác em cách ghi lại sự nhìn nhận ấy qua 4 các văn bản- còn gọi là đoạn văn, bài văn một cách chính xác về đối tượng, về ngữ pháp Tiếng việt. Tập làm văn lớp 5 gồm nhiều nội dung, một trong những nội dung chính của chương trình tập làm văn 5 là văn miêu tả. Tả cảnh là một kiểu bài khó vì học sinh không có khả năng quan sát tinh tế, mặt khác có những cảnh học sinh chỉ có thể gặp một lần khi đi du lịch hay xem trên truyền hình, không cảm nhận được vẻ đẹp của cảnh hay những thay đổi của cảnh, không biết dựa vào cảm xúc của mình để làm cảnh đó trở nên đẹp hơn, sinh động hơn, gần gũi hơn. Làm thế nào để cho học sinh làm văn hay và có hiệu quả thì lại là một vấn đề rất khó khăn, cần phải suy nghĩ và dày công nghiên cứu của những người làm công tác giáo dục. 2. Cơ sở thực tiễn Là một giáo viên đã trải qua nhiều năm giảng dạy chương trình lớp 4, 5 tôi nhận thấy thể loại văn tả cảnh trong phân môn Tập làm văn ở lớp 5 là thể loại văn dùng lời nói có hình ảnh và cảm xúc làm cho người nghe, người đọc hình dung một cách rõ nét, cụ thể về người, vật, cảnh vật, sự việc như nó vốn có trong đời sống. Một bài văn miêu tả hay không những phải thể hiện rõ nét, chính xác, sinh động đối tượng miêu tả mà còn thể hiện được trí tưởng tượng, cảm xúc và đánh giá của người viết đối với đối tượng được miêu tả. Thực tế giảng dạy tập làm văn phần tả cảnh, bản thân người giáo viên là người hướng dẫn đôi khi cũng cảm thấy lúng túng, bí từ và không biết phải hướng dẫn thế nào để học sinh có thể viết được bài văn hay, có hình ảnh có cảm xúc. Một số tài liệu như sách giáo khoa, sách giáo viên, sách thiết kế thì hướng dẫn chung chung, còn một số sách khác như văn mẫu lại chỉ có các bài văn đã viết sẵn và thực tế mẫu nhưng không phải là chuẩn 5 mực, có chăng chỉ là đôi chỗ có câu, ý hay,… mà lại không có một sự hướng dẫn cụ thể nào để định hướng cho giáo viên cũng như học sinh. Là một giáo viên tiểu học tôi luôn trăn trở suy nghĩ để làm thế nào cho học sinh thích làm văn, viết văn chân thật, có cảm xúc và sinh động. Trong năm học 2011 – 2012, 20122013, tôi đã dạy và tìm hiểu khá kĩ về mảng Tập làm văn, đặc biệt là văn tả cảnh lớp 5. Tôi đã áp dụng một số phương pháp và thấy có những kết quả đáng mừng. Kinh nghiệm này được áp dụng và đã mang lại hiệu quả nhất định trong dạy Tập làm văn. Năm học 2013- 2014, tôi mạnh dạn đề xuất một vài biện pháp nhỏ “ Rèn kĩ năng viết bài văn tả cảnh cho học sinh lớp 5”, để nghiên cứu với hi vọng gúp phần nâng cao trình độ của bản thân và nâng cao chất lượng dạy - học văn tả cảnh lớp 5 nói riêng và nâng cao chất lượng dạy học nói chung. Qua đây, tôi mong muốn nhận được nhiều ý kiến trao đổi của đồng nghiệp để đề tài thực sự có giá trị trong quá trình dạy học. II. MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU 1. Giúp học sinh lớp 5 - Hiểu được đặc điểm của thể loại văn tả cảnh, trọng tâm miêu tả của từng bài. - Biết những ưu điểm và hạn chế của mình trong viết văn và có biện pháp tốt cho việc học viết văn của mình. - Rèn kĩ năng quan sát, tìm ý, lập dàn ý, biết sử dụng sơ đồ tư duy để lập dàn ý, viết bài. - Rèn kĩ năng dùng từ, đặt câu, viết đoạn, liên kết đoạn, diễn đạt lưu loát, mạch lạc. - Rèn kĩ năng viết các đoạn văn, bài văn giàu hình ảnh, cảm xúc. - Bồi dưỡng tình cảm yêu mến, gắn bó, biết trân trọng những cảnh vật xung quanh các em. 6 - Có cách nhìn sự vật theo hướng tích cực, ham thích quan sát, tìm tòi khám phá. - Có tiền đề tốt để học viết văn miêu tả ở các lớp sau… 2. Giúp giáo viên - Nhìn nhận lại sâu sắc hơn việc dạy văn tả cảnh cho học sinh lớp 5 để vận dụng phương pháp, biện pháp và hình thức tổ chức dạy học một cách linh hoạt. - Tự tìm tòi, nâng cao tay nghề, đúc rút kinh nghiệm trong giảng dạy TLV nói chung và trong dạy học sinh viết văn tả cảnh nói riêng. - Nâng cao khả năng nghiên cứu khoa học. III, KHÁCH THỂ VÀ ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU 1. Khách thể nghiên cứu - Học sinh lớp 5 trường Tiểu học Minh Tân. 2. Đối tượng nghiên cứu - Thể loại văn tả cảnh lớp 5, một số kinh nghiệm rèn viết văn tả cảnh. IV. NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU 1. Tìm hiểu mục tiêu, nội dung dạy- học văn tả cảnh lớp 5. 2. Thực trạng dạy- học văn tả cảnh ở lớp 5. 3. Một số biện pháp dạy- học văn tả cảnh lớp 5. V. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 1. Phương pháp nghiên cứu lí luận - Đọc tài liệu liên quan đến đề tài - Nghiên cứu nội dung chương trình TLV 5, mạch kiến thức Dạy viết văn tả cảnh. 7 2. Phương pháp quan sát sư phạm - Điều tra thực trạng qua từng giai đoạn trong suốt năm học, trao đổi với giáo viên và học sinh, tìm hiểu thực tế việc dạy- học phân môn TLV trong trường Tiểu học. - So sánh đối chứng trong cùng một giai đoạn giữa lớp này với lớp kia, giữa các giai đoạn với nhau trong cùng một lớp, đối chứng cả với những năm học trước. - Quan sát tinh thần, thái độ, ý thức học TLV của học sinh lớp dạy thực nghiệm và học sinh lớp khác trong khi đi dự giờ, quan sát phương pháp sư phạm của giáo viên giảng dạy, quan sát chất lượng bài viết của học sinh ở từng dạng miêu tả khác nhau để tìm hiểu những tác nhân trực tiếp ảnh hưởng đến chất lượng viết văn miêu tả của học sinh. 3. Ứng dụng sơ đồ tư duy Sử dụng sơ đồ tư duy trong một số phần để hướng dẫn học sinh quan sát, viết mở bài, lập dàn ý cho bài văn tả cảnh. 4. Phương pháp tổng kết kinh nghiệm - Tiến hành đồng thời với phương pháp kiểm tra toán học và phương pháp tổng hợp số liệu thống kê. Khi kiểm tra đánh giá chất lượng bài văn miêu tả của từng học sinh, tôi mô tả và thống kê chất lượng ấy bằng những số liệu cụ thể, sau đó tổng hợp các số liệu đã thu được nhằm rút ra kinh nghiệm giảng dạy cho bản thân. VI. PHẠM VI, GIỚI HẠN NGHIÊN CỨU - Các tiết Tập làm văn về bài văn tả cảnh ở lớp 5. - Thực trạng dạy – học văn tả cảnh của giáo viên, học sinh lớp 5 trường Tiểu học Minh Tân nơi tôi công tác trong thời gian qua, đặc biệt là học sinh lớp 5B năm học 2012 -2013. 8 VII. THỜI GIAN HOÀN THÀNH Việc nghiên cứu tìm ra một số biện pháp giúp học sinh lớp 5 Rèn kĩ năng viết bài văn tả cảnh cho học sinh lớp 5’’được hoàn thành vào cuối học kì I năm học 2012 – 2013 và một số nội dung liên quan tới tháng 2 năm 2014. 9 B. NỘI DUNG CHƯƠNG I. NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG I. CƠ SỞ LÍ LUẬN LIÊN QUAN ĐẾN DẠY HỌC VĂN TẢ CẢNH Văn tả cảnh là loại văn dùng lời với những hình ảnh, cảm xúc làm cho người đọc, người nghe có thể hình dung được rõ nét và cụ thể về một cảnh vật nào đó xung quanh ta. Như vậy văn tả cảnh có thể xem là một văn bản nghệ thuật có sử dụng ngôn ngữ văn chương để miêu tả sự vật hiện tượng một cách cụ thể sinh động. Bất kì hiện tượng nào trong thực tế đời sống cũng có thể miêu tả được, tuy nhiên bằng những cảm xúc khác nhau của mỗi người, mỗi hiện tượng lại được lại được miêu tả với cách thể hiện riêng qua việc quan sát, sử dụng từ ngữ và cách diễn đạt khác nhau. Đối tượng của bài văn tả cảnh là những cảnh vật quen thuộc xung quanh ta như dòng sông, cánh đồng, hàng cây...Khi viết bài văn tả cảnh cần đặc biệt tập trung vào những nét tiêu biểu của cảnh vật đó. Để bài văn được sinh động và hấp dẫn hơn với người đọc ta có thể lồng vào đó việc tả người, tả vật với những cung bậc cảm xúc khác nhau. Ngôn ngữ trong văn miêu tả cần chính xác, cụ thể, giàu hình ảnh và có nét riêng biệt. Chính vì thể để có bài văn hay đòi hỏi người viết phải có hiểu biết về phương pháp làm văn, phải biết dùng từ ngữ, biết vận dụng linh hoạt các biện pháp nghệ thuật tu từ được học. II. TÌNH HÌNH THỰC TẾ DẠY VÀ HỌC. 1. Sách giáo khoa. 10 Hiện nay theo phân phối chương trình trong sách giáo khoa có 19 tiết tả cảnh, trong đó có 13 tiết lý thuyết kết hợp thực hành, còn lại là kiểm tra và trả bài. Nội dung tả cảnh tập trung vào các cảnh Một buổi trong ngày, một hiện tượng thiên nhiên, trường học, cảnh sông nước. Với các nội dung trên, yêu cầu viết lại chủ yếu là đoạn văn. Do đó, với mỗi cảnh học sinh ít được viết hoàn thiện một bài văn hoàn chỉnh ngay trên lớp để thầy cô và bạn bè trực tiếp góp ý. 2. Người học về phía học sinh - Học sinh chưa biết bộc lộ cảm xúc và sử dụng các biện pháp nghệ thuật khi tả cảnh khiến bài viết thiếu hình ảnh, khô khan,… Học sinh chưa có hứng thú viết văn đặc biệt là văn miêu tả. - Học sinh không có thói quen sử dụng các biện pháp so sánh, nhân hóa khi viết văn - Khi làm văn, học sinh miêu tả hời hợt, chung chung, vốn từ còn nghèo nàn, bài văn trở thành một bảng liệt kê các đối tượng miêu tả, không làm nổi bật được cảnh đang tả. - Bài văn học sinh làm thường vay mượn ý tình của người khác, các em thường sao chép những bài văn mẫu thành bài văn của mình không kể đầu bài quy định như thế nào. Với cách làm ấy các em không cần biết đối tượng cần miêu tả gì, không chú ý tới đặc điểm nổi bật tạo nên nét riêng của cảnh, cũng như không có cảm xúc về nó. - Học sinh chưa có ý thức quan sát đối tượng miêu tả và ghi chép những điều quan sát được một cách cụ thể và chi tiết chính vì vậy mà các em còn lơ mơ về đối tượng miêu tả nên tả còn nhiều chi tiết khập khiễng, lủng củng không gắn kết với nhau. - Học sinh tiểu học vốn sống, vốn kiến thức và những rung cảm trước cái đẹp còn hạn chế nên chưa thổi được vào cảnh cái hồn để cảnh miêu tả trở nên sinh động, ấn tượng 11 hơn. - Học sinh chưa có phương pháp làm văn cụ thể, việc tiếp thu kiến thức làm văn đến vận dụng kiến thức đó chưa chủ động và linh hoạt. - Kĩ năng vận dụng các từ ngữ gợi hình, gợi tả và các biện pháp nghệ thuật tu từ còn lúng túng. b. Người dạy - Giáo viên chỉ có một con đường duy nhất là hình thành các hiểu biết về lí thuyết, thể loại văn, kĩ năng làm văn... Đó là qua phân tích các bài văn mẫu với lý thuyết khô khan, khó hiểu. - Giáo viên chưa chủ động, sáng tạo trong dạy học, chưa gây hứng thú cho học sinh khi học văn, chưa có những câu văn chân thực, gần gũi,… Đặc biệt, khi học sinh đưa ra một câu văn dùng từ chưa chuẩn hay thiếu hình ảnh, chưa hợp lí, … chưa chỉnh sửa kịp thời và không làm bật được cái hạn chế và thay thế ngay câu văn có nghĩa, đúng ngữ pháp, giàu hình ảnh để học sinh có thể mê’’ thì chưa thể thổi hồn, làm cầu nối nâng tình yêu văn học cho các em. - Một số giáo viên còn mắc bệnh thành tích trong dạy học. Để đối phó với việc học sinh làm kém và đảm bảo “chất lượng” khi kiểm tra, thi cử... nhiều cô giáo, thầy giáo cho học sinh học thuộc làm sẵn một số bài văn mẫu để các em khi gặp đầu bài tương tự cứ thế mà chép ra làm cho các em lệ thuộc vào bài mẫu, không có sáng tạo trong làm bài. - Ra đề bài chưa thích hợp với học sinh theo từng vùng miền, địa phương. Khiến học sinh vô cùng lúng túng khi miêu tả. 12 Ví dụ Đề bài yêu cầu tả cảnh biển lúc bình minh, thực tế học sinh chưa được nhìn thấy hay được quan sát biển bao giờ. - Giáo viên không thực hiện đúng các yêu cầu khi trả bài viết của học sinh, không giúp các em nhận thấy được những lỗi sai của mình khi làm bài để có sự chỉnh sửa rút kinh nghiệm cho bài làm sau. Đây không phải là vấn đề có thể giải quyết được trong một tiết, một tuần, … mà là cả một quá trình dạy Tập làm văn bởi dạng văn tả cảnh là sự kết hợp của nhiều thể loại văn các em đã học và còn cần có cách nhìn, cách nghĩ, cách sáng tạo mới. - Chính vì một số nguyên nhân trên tôi đã khảo sát chất lượng làm văn của học sinh hai lớp 5. lớp 5A đối chứng và lớp 5B thực nghiệm để làm cơ sở kiểm chứng thực nghiệm sau này. - Đề bài Em hãy tả một cảnh thiên nhiên đẹp ở địa phương. - Kết quả thu được như sau Tổng Giỏi Lớp số HS Khá Trung bình Yếu SL TL% SL TL% SL TL% SL TL % 5A 29 2 6,8 7 24,3 15 51,7 5 17,2 5B 28 2 7 6 20,7 15 52,6 6 20,7 13 Từ kết quả trên tôi thấy chất lượng học sinh hai lớp là tương đương bởi tỉ lệ học sinh giỏi, khá, trung bình, yếu luôn ngang nhau, tôi quyết định lựa chọn một số giải pháp để ứng dụng, thực nghiệm mong muốn có kết quả tốt để cải tiến cách dạy, cách học cho cá nhân và học sinh và có thể là giải pháp cho đồng nghiệp. III. NHỮNG VẤN ĐỀ CẦN GIẢI QUYẾT. Đứng trước thực trạng dạy và học như trên yêu cầu đặt ra cấp thiết là phải đổi mới phương pháp dạy học để học sinh đến với phân môn Tập làm văn thể loại miêu tả cảnh một cách say mê, hứng thú để từ đó có cảm xúc viết văn. Để đạt được mục tiêu trên thì cần phải tiến hành giải quyết các vấn đề chính sau  Cung cấp cho học sinh phương pháp làm văn miêu tả nói chung và tả cảnh nói riêng.  Hướng dẫn học sinh một số thủ pháp làm văn tả cảnh.  Xây dựng một số bài tập bổ trợ rèn kĩ năng sử dụng từ ngữ và các biện pháp nghệ thuật tu từ.  Cung cấp, khuyến khích học sinh tích lũy vốn từ ngữ khi học, đọc, viết các bài văn, thơ về tả cảnh. Cung cấp vốn sống, vốn hiểu biết về cảnh. Các vấn đề được nêu ở trên cần được giải quyết đồng thời, xen lẫn vào nhau một cách nhịp nhàng và linh động thì hiệu quả sẽ cao hơn rất nhiều. CHƯƠNG II. PHƯƠNG PHÁP TIẾN HÀNH. 14 Từ kinh nghiệm dạy học của mình, tôi xin đưa ra một số biện pháp để giải quyết các vấn đề được nêu ở trên giúp học sinh làm tốt bài văn tả cảnh như sau 1. Cung cấp cho học sinh phương pháp làm văn miêu tả nói chung và tả cảnh nói riêng. Việc cung cấp cho học sinh phương pháp làm văn miêu tả nói chung và tả cảnh nói riêng giúp học sinh có con đường đi đến bài văn đúng hướng, không bị sai lệch về cả nội dung và hình thức. - Học sinh cần nắm được 4 yêu cầu khi làm văn miêu tả + Cụ thể hóa sự vật tả cái gì? Ví dụ Tả cánh đồng thì tập trung tả cánh đồng, không miên man tả sâu cảnh xóm làng nằm bên cạnh cánh đồng, hay cảnh trời mây vào thời điểm đó cho dù các sự vật đó cũng có liên quan. + Cá thể hóa sự vật tả như thế nào? Tả cảnh nào thì người đọc hình dung cảnh đó chứ không bị lẫn lộn với cảnh khác. Ví dụ Tả cảnh cánh đồng thì phải tả chủ yếu những yếu tố liên quan không thể tách rời như Lúa, ngô, rau màu, thửa ruộng, bờ mương, đàn trâu, con người lao động, .. + Mục đích hóa sự vật tả với mục đích gì ? Ví dụ Tả cánh đồng với mục đích đó là tả lại một cảnh đẹp rất đáng tự hào của người dân quê hương, ích lợi mà cánh đồng mang lại…. + Cảm xúc hóa sự vật tả với tư tưởng, tình cảm, thái độ ra sao? Ví dụ Tả cánh đồng với niềm tự hào, với sự ngưỡng mộ về một vẻ đẹp nên thơ... 15 - Cung cấp cho học sinh các bước làm văn miêu tả. + Bước 1 Tìm hiểu đề + Bước 2 Quan sát tìm ý + Bước 3 Sắp xếp ý lập dàn ý + Bước 4 Viết bài hoàn chỉnh + Bước 5 Kiểm tra lại bài. Hiện nay Sách giáo khoa không còn những tiết riêng cho Tìm hiểu đề, quan sát tìm ý nhưng qua mỗi đề văn giáo viên phải hướng dẫn học sinh làm theo các bước kể trên. Để rèn cho học sinh thói quen làm tuần tự theo các bước kể trên khi làm văn thì mỗi bước làm giáo viên cũng phải hướng dẫn học sinh một cách tỉ mỉ về phương pháp cũng như cách suy nghĩ, cách thực hiện bài làm. Cụ thể * Bước 1 Tìm hiểu đề - Tác dụng Giúp học sinh xác định được yêu cầu đề bài, tránh làm lạc đề. Nói cách khác tìm hiểu đề để định hướng học sinh nắm được mình đang làm bài văn thuộc thể loại gì, tả cái gì, đối tượng đó có những yêu cầu, giới hạn đến đâu... - Cách thực hiệnHướng dẫn học sinh làm những công việc sau + Đọc kĩ đề. + Phân tích đề. Phân tích đề bằng cách - Gạch 1 gạch dưới các từ xác định thể loại bài văn. 16 - Gạch 2 gạch dưới từ xác định đối tượng miêu tả. Ví dụ Đề bài Hãy miêu tả vẻ đẹp của một dòng sông mà em yêu thích ấn tượng. Học sinh tìm hiểu và phân tích đề bài qua việc trả lời các câu hỏi ?/ Hãy xác định thể loại làm văn? ?/ Đối tượng miêu tả là gì? ?/ Mấy cảnh? Cảnh đó được miêu tả vào thời gian nào ? Thể loại Đối tượng Giới hạn miêu tả miêu tả Không gian Miêu tả Thời gian Dòng sông Mở B ất kì Đặc điểm ấn tượng, thích Sau khi trả lời đúng các câu hỏi trên, học sinh thực hành gạch chân trực tiếp trên đề bài. Đề bài Hãy miêu tả vẻ đẹp của một dòng sông mà em yêu thích ấn tượng. * Bước 2 Bước quan sát và tìm ý - Tầm quan trọng Là bước quyết định thành công của bài văn, học sinh muốn viết được bài văn hay, sống động phải có được sự quan sát trực tiếp đối tượng miêu tả và phải có sự ghi chép tỉ mỉ, chi tiết những đặc điểm mình miêu tả. - Cách thực hiện Giáo viên cần hướng dẫn học sinh quan sát trực tiếp đối tượng miêu tả nhiều lần và bằng nhiều giác quan khác nhau như thị giác, thính giác, vị giác, khứu giác, xúc giác... nhằm giúp các em nhận biết về cảnh đầy đủ và chính xác hơn. 17 * Luyện kĩ năng quan sát Muốn quan sát có hiệu quả, quan sát phải có tính mục đích, người quan sát phải có cách nghĩ, cách cảm của riêng mình. Quan sát để làm văn nhằm phản ánh một đối tượng cụ thể, vừa chi tiết, vừa có tính khái quát. Qua chi tiết, người đọc phải thấy được bản chất của sự việc. Vì vậy quan sát phải có lựa chọn. Nếu yêu cầu các chi tiết cụ thể nhưng đó không phải là những chi tiết rời rạc, tản mạn, mang tính chất liệt kê. Chi tiết không cần nhiều mà phải chọn lọc, lựa chọn những điểm riêng biệt, nổi bật, gây ấn tượng,… Đó là những chi tiết lột tả được cái thần của cảnh. Khi quan sát, cần sử dụng đồng thời nhiều giác quan và điều quan trọng là phải quan sát bằng tấm lòng. Mục đích quan sát sẽ quy định đối tượng và phương pháp quan sát. Để tả cảnh, cần xác định vị trí quan sát. thời điểm quan sát, trình tự và nội dung quan sát. Quan sát phải luôn gắn với việc tìm ý và tìm từ ngữ để diễn tả. Để giúp quan sát và tìm ý, với mỗi đề bài cần có một hệ thống câu hỏi gợi ý nội dung quan sát và các ý cần xác lập. Nếu học sinh không thực hiện tốt bước quan sát và tìm ý thì học sinh sẽ không có chất liệu để làm văn từ đó học sinh sẽ không có hứng thú làm bài hoặc sao chép bài văn từ những bài văn mẫu. Tuy nhiên, giáo viên cần hướng dẫn học sinh cách ghi chép tỉ mỉ những điều mình quan sát tạo thành một cuốn cẩm nang để khi miêu tả học sinh có sẵn tư liệu để làm bài. Thông thường với đề bài nào tôi cũng yêu cầu các em ghi kết quả quan sát theo các ý. Chọn chi tiết nổi bật, nét riêng độc đáo, …có thể bỏ trống ô nếu không phù hợp. Mắt thấy Tai nghe Mũi ngửi Tay sờ Thị giác Thính giác Khứu giác xúc giác … … … … 18  Quan sát theo không gian Vị trí Xa, gần, trên, dưới, trong, ngoài, trái, phải, phía trước, phía sau, …  Hoặc quan sát theo thời gian Thời điểm Sáng, trưa, chiều, tối, các mùa trong năm, thời tiết, …. Lưu ý Đây là bước tìm ý ban đầu, cái sườn chung nhưng không phải bài nào cũng theo đủ các ý, các trình tự như trên mà kết hợp cho hài hòa để thể hiện được những nét riêng mà không trùng lặp… Ví dụ Khi tả dòng sông quê hương, học sinh quan sát và hoàn thành sơ đồ tư duy như sau Từ những ghi chép quan sát trên thì chắc chắn các em sẽ làm được những bài văn vô cùng sinh động và hấp dẫn. Tuy nhiên quan sát bằng các giác quan chưa đủ mà giáo viên cũng cần phải hướng dẫn học sinh quan sát theo trình tự không gian và thời gian. Ví dụ Cách quan sát dòng sông quê. 19 Ví dụ Dòng sông được quan sát gắn theo trình tự thời gian thân bài. 20 THÔNG TIN CHUNG VỀ SÁNG KIẾN 1. Tên sáng kiến Sáng kiến dạy học tốt phân môn Tập làm văn lớp 5 2. Lĩnh vực áp dụng sáng kiến Giảng dạy phân môn Tập làm văn lớp 5, áp dụng cụ thể cho phần văn miêu tả. 3. Thời gian áp dụng sáng kiến Từ tháng 8 năm 2014 đến tháng 2 năm 2015. 4. Tác giả Họ và tên Nguyễn Thị Ngọc Hân. Năm sinh 1982 Nơi thường trú Sao Đỏ, Chí Linh, Hải Dương. Trình độ chuyên môn Đại học Sư phạm. Chức vụ công tác Giáo viên. Nơi làm việc Trường Tiểu học Sao Đỏ 2. Địa chỉ liên hệ Sao Đỏ, Chí Linh, Hải Dương. Điện thoại 01668277939 5. Đơn vị áp dụng sáng kiến Tên đơn vị Trường Tiểu học Sao Đỏ 2. Địa chỉ Trường Tiểu học Sao Đỏ 2, Thị xã Chí Linh, tỉnh Hải Dương. Điện thoại Tác giả Xác nhận của cơ quan đơn vị áp dụng sáng kiến Nguyễn Thị Ngọc Hân 1 TÓM TẮT SÁNG KIẾN 1. Hoàn cảnh nảy sinh sáng kiến Là một giáo viên trẻ, kinh nghiệm giảng dạy chưa nhiều nhưng qua thực tế các năm giảng dạy lớp 5, tôi hiếm khi phát hiện được vài ba học sinh giỏi môn Văn. Tại sao học sinh giỏi tập làm văn ít ỏi, đếm trên đầu ngón tay như vậy, trong khi Tiếng Việt là tiếng mẹ đẻ của chúng ta, các em lúc chưa tròn một tuổi đã biết nói, năm sáu tuổi đã biết đọc, đã biết viết Tiếng Việt ? Chúng ta đã luôn tự hào tiếng Việt ta phong phú, giàu hình ảnh, đa dạng về nghĩa, có sức biểu cảm sâu sắc. Nhưng một thực tế làm những thầy cô giáo chúng tôi chưa là học sinh giỏi phân môn Tập làm văn còn chưa nhiều. Khi chấm bài Tập làm văn, tôi thấy đa số học sinh đã biến các bài văn miêu tả thành văn kể, liệt kê một cách khô khan, nghèo nàn về từ, diễn đạt rườm rà, cận nghĩa. Vậy làm thế nào để nâng cao chất lượng dạy- học Tập làm văn, nhất là văn miêu tả cho học sinh lớp 5? Đi tìm câu trả lời cho câu hỏi trên là một quá trình và cũng là mục đích cần hướng đến của các giáo viên như tôi. Để làm tốt vai trò người tổ chức và hướng dẫn, tôi đã tìm tòi, phân tích thực trạng và lựa chọn một số biện pháp giúp dạy học tốt phân môn Tập làm văn lớp 5, mà trọng tâm là văn miêu tả. Với những lý do trên, tôi chọn và viết đề tài “ Sáng kiến dạy học tốt phân môn Tập làm văn lớp 5” mà trọng tâm là văn miêu tả, trước hết là giúp nâng cao chất lượng Tập làm văn lớp 5. Sau đó, mục tiêu quan trọng hơn là góp phần nâng cao chất lượng dạy học môn Tiếng Việt nói chung. 2. Điều kiện, thời gian, đối tượng áp dụng sáng kiến 2 Để sáng kiến có thể áp dụng cần có nhiều thời gian tiến hành khảo sát và thực hiện thử nghiệm các giải pháp, phòng học có đầy đủ hệ thống máy chiếu, đầu chiếu… Tôi thực hiện việc nghiên cứu và thử nghiệm sáng kiến trong thời gian từ đầu năm học đến thời điểm kết thúc thử nghiệm sáng kiến Từ tháng 8/2014 đến tháng 2/2015 với đối tượng áp dụng là học sinh lớp 5E trường tôi đang dạy. 3. Nội sung sáng kiến - Tính mới, tính sáng tạo của sáng kiến mà tôi sẽ chia sẻ sau đây là kinh nghiệm mà tôi đúc rút được từ thực tế giảng dạy. Có thể đề tài tôi đưa ra là không mới nhưng tính mới, tính sáng tạo của nó thể hiện ở chỗ cách thức thực hiện, các giải pháp giải quyết vấn đề mà tôi đưa ra. Với sáng kiến này, tôi có thể dễ dàng làm cho học sinh bỏ quên ý thức ngại học văn hay ngại viết văn mà thay vào đó là sự tự tin, hứng thú và có cảm hứng khi học tập làm văn. - Khả năng áp dụng của sáng kiến là cao vì thực tế nó không đòi hỏi cả giáo viên và học sinh phải dày công nghiên cứu và nắm bắt. Vì những giải pháp và cách thức thực hiện tôi đưa ra đều dễ dàng thực hiện và rất gũi với cả giáo viên và học sinh. Với sáng kiến kinh nghiệm này, chỉ đòi hỏi ở người giáo viên sự tận tụy, lòng yêu nghề, yêu trẻ, sự linh hoạt trong quá trình giảng dạy và áp dụng các phương pháp dạy học mà thôi. - Mặc dù đề tài tôi đưa ra có thể là không mới nhưng giá trị và hiệu quả của đề tài, với tôi là không nhỏ. Nó không chỉ giúp cho người giáo viên chủ động trong việc giảng dạy, truyền đạt kiến thức và hướng dẫn học sinh học tốt phân môn Tập làm văn nói chung, nhất là thể loại văn miêu tả nói riêng mà nó còn giúp cho học sinh thêm yêu thích môn học tập làm văn hơn, các em không còn ngại mỗi khi phải viết văn nữa khi mà các kĩ năng viết văn của các em đã thành thạo. 3 4. Giá trị và kết quả đạt được của sáng kiến là kết quả thực nghiệm thực tế mà tôi đã tiến hành với các em học sinh lớp 5 mà tôi được phân công giảng dạy. Có thể kết quả đó chưa thực sự theo như mong muốn nhưng đó là một dấu hiệu tốt và khả quan khi thực hiện sáng kiến này vì thời gian đầu tư nghiên cứu cho sáng kiến chưa nhiều cùng với điều kiện phương tiện dạy học còn hạn chế… 5. Tôi mong muốn sáng kiến kinh nghiệm ít ỏi của mình được chia sẻ với các đồng nghiệp. Để sáng kiến đạt hiệu quả cao nhất, tôi rất mong được tạo điều kiện về thời gian cũng như các phương tiện cơ sở vật chất để có thể tiến hành thực nghiệm mỗi khi giảng dạy. Ngoài ra, giáo viên trẻ như tôi cần thường xuyên được tham gia các lớp tập huấn để được học hỏi từ các đồng nghiệp giàu kinh nghiệm… 4 MÔ TẢ SÁNG KIẾN 1. ĐIỀU KIỆN HOÀN CẢNH TẠO RA SÁNG KIẾN Cơ sở lí luận Trong chương trình Tiểu học, môn Tiếng Việt có nhiệm vụ hình thành và phát triển cho học sinh các kĩ năng nghe, nói, đọc, viết, kiến thức Tiếng Việt và văn học để các em học tập và giao tiếp trong các môi trường hoạt động lứa tuổi. Thông qua việc dạy học Tiếng Việt, góp phần rèn luyện tư duy, cung cấp cho học sinh những kiến thức sơ giản về xã hội, tự nhiên và con người, về văn hóa, văn học của Việt Nam và nước ngoài. Bồi dưỡng tình yêu Tiếng Việt và hình thành thói quen giữ gìn sự trong sáng, giàu đẹp của Tiếng Việt, góp phần hình thành con người Việt Nam xã hội chủ nghĩa. Môn Tiếng Việt gồm nhiều phân môn khác nhau như Tập đọc, Luyện từ và câu, Kể chuyện, Tập viết, Chính tả, Tập làm văn. Việc dạy và học mỗi phân môn có những thuận lợi và khó khăn riêng, song khó hơn cả đối với người dạy cũng như đối với người học là phân môn Tập làm văn. Tập làm văn là một phân môn rất quan trọng trong chương trình dạy học Tiểu học nói chung, môn Tiếng Việt ở tiểu học nói riêng; nó không chỉ giúp học sinh hình thành các kĩ năng nghe, nói, đọc, viết mà còn rèn cho học sinh khả năng giao tiếp, quan sát, phân tích tổng hợp và đặc biệt còn hình thành cho học sinh những phẩm chất tốt đẹp của con người mới hiện đại và năng động. Dạy Tập làm văn, là dạy học sinh cách nhìn nhận cuộc sống xung quanh trong thực tế vốn có của nó với cảm xúc thực của các em. Đồng thời cũng dạy các em cách ghi lại sự nhìn nhận ấy qua các văn bản - còn gọi là đoạn văn, bài văn một cách chính xác về đối tượng, về ngữ pháp Tiếng Việt. 5 Việc làm thế nào để cho học sinh làm văn hay và có hiệu quả thì lại là một vấn đề rất khó khăn, cần phải suy nghĩ và dày công nghiên cứu của những người làm công tác giáo dục. Do nhâ nâ thấy tầm quan trọng của tiếng mẹ đẻ trong trường tiểu học, là giáo viên dạy lớp cuối cấp của bâ âc tiểu học, tôi cần phải giúp đỡ các em ngoài viê âc nhâ ân ra tầm quan trọng của tiếng mẹ đẻ còn phải nói, viết tiếng mẹ đẻ mô ât cách chính xác, thành thạo qua phân môn Tâ pâ làm văn trong Tiếng Viê ât ở tiểu học. Chương trình mới chuyển tải sự thay đổi cả về nội dung và kỹ năng rèn luyện lẫn hình thức, biện pháp và quy trình lên lớp; chương trình tập làm văn lớp 5 có nhiều thể loại văn Văn tả cảnh ; Thuyết trình, tranh luận ; Tả người ; Viết đơn ; Lập chương trình hoạt động ; Văn kể chuyện, Tả đồ vật,.... Là giáo viên, nhất là giáo viên dạy lớp 4, 5 không ai tránh khỏi những trăn trở, băn khoăn là làm thế nào giúp học sinh rèn luyện tốt kỹ năng làm bài Tập làm văn, giáo viên biết vận dụng phương pháp dạy như thế nào để tiết học có hiệu quả mà không lúng túng? nhất là văn miêu tả. Từ kinh nghiệm ít ỏi, tôi tìm tòi nảy ra sáng kiến giúp “dạy học tốt phân môn Tập làm văn lớp 5”, đặc biệt là thể loại văn miêu tả. Cơ sở thực tiễn trên thực trạng hiê ên nay của việc học Ra trường và giảng dạy chưa được 10 năm nhưng tôi được phân công giảng dạy chủ yếu ở khối lớp 4 - 5. Qua một số năm được giảng dạy lớp 5 tôi nhận thấy rằng đa số khả năng học môn tập làm văn của học sinh là quá kém. Học sinh không biết làm một bài văn hoàn chỉnh, không biết dùng từ đặt câu, trong quá trình làm bài văn không biết dùng các biên pháp tu từ so sánh, nhân hóa cả biện pháp liên tưởng vào làm các bài văn, đặc biệt văn dạng miêu tả. Trong cách làm bài của học sinh không sử dụng câu mở đoạn cho một đoạn văn mặc dù kiến thức này đã được học ở lớp 4. Các câu trong đoạn văn hay cả bài văn không có sự liên kết chặt chẽ, 6 không theo một trình tự nhất định. Chính vì vậy, bài văn của học sinh thường luôn bị lộn xộn miêu tả lung tung, không theo một thể thống nhất. Mặt khác, khi trả lời câu hỏi, làm các bài tập, tả, kể, theo chương trình HS không biết trả lời, viết thế nào là chuẩn và hay, trình bày như thế nào thể hiện sự tự tin. Thông thường các em hay bắt chước theo bạn, theo thầy cô, bắt chước các bài văn của HS các khóa trước,.. mà bản chất môn làm văn không phải là sự bắt chước máy móc, không có cái riêng của mình thì sẽ trở thành người máy. Lớp học như vâ ây thì viê âc dạy và học đã đi chê âch con đường dạy học theo hướngđổi mới và kiến tạo. Về phía cha mẹ học sinh Tiểu học, cha mẹ HS có thể giúp HS học tốt các môn khác nhưng riêng phân môn tâ âp làm văn, số người có thể phối hợp dạy cho con học tốt môn này còn quá ít, tâm lý khá phổ biến của cha mẹ HS là muốn cho con học thêm về môn toán, rất ít cha mẹ muốn cho con học làm văn nếu không có yêu cầu của cô giáo. Phụ huynh ít mua sách môn tâ âp làm văn cho các em đọc, hiếm thấy những gia đình xây dựng tủ sách phục vụ tốt cho viê câ học môn văn ở Tiểu học cho con em mình. Dựa trên cơ sở thực tiễn của việc dạy Mỗi giáo viên đều biết rằng, hiê âu quả của viê âc dạy học không chỉ phụ thuô âc vào nô iâ dung dạy học mà còn phụ thuô âc vào phương pháp dạy học. Đă âc biê ât là TLV, là phân môn mà các em ở tiểu học học yếu hơn các môn khác. Bởi vâ ây người giáo viên phải có nhiê âm vụ giúp các em nối tiếp mô ât cách tự nhiên các bài khác nhau trong môn Tiếng Viê ât như tâ pâ đoc, chính tả, kể chuyê ân, luyê ân từ & câu … nhằm giúp các em có năng lực nói, viết. Nhờ năng lực này, các em biết sử dụng Tiếng viê ât làm công cụ tư duy, giao tiếp, học tâ pâ . Giúp các em bổ sung kiến thức, rèn luyê nâ tư duy qua đó hình thành nhân cách cho các em. Để cung cấp và giúp các em có những kiến thức Tiếng viê ât, người GV phải biết vận dụng linh hoạt phương pháp dạy học tâ pâ làm văn cụ thể, lôgíc qua các tiết học của phân môn TLV. 7 Từ những cơ sở trên tôi luôn trăn trở suy nghĩ Làm thế nào để tiết học Tập làm văn nhẹ nhàng mà hiệu quả? Làm thế nào để các em hoạt động tích cực, chủ động trong giờ học Tập làm văn? Làm thế nào để các em có kĩ năng viết được một bài văn hoàn chỉnh đạt được yêu cầu như mong muốn? Đó cũng chính là lí do tôi đưa ra sáng kiến giúp “Dạy học tốt phân môn Tập làm văn lớp 5”, đặc biệt là dạng văn miêu tả. 2. THỰC TRẠNG. Thực trạng học sinh Qua trực tiếp giảng dạy phân môn Tập làm văn, tôi thấy khi làm văn, trong bài viết của các em còn có một số mặt hạn chế sau - Bài viết của các em còn sai lỗi chính tả. - Bài viết chưa đúng trọng tâm của đề bài yêu cầu. - Khi thực hành và làm văn các em còn viết và làm bài hời hợt, chung chung, vốn từ nghèo nàn nên trong bài văn, đặc biệt là văn miêu tả, kể chuyện, các em thường liệt kê các đối tượng miêu tả, diễn đạt lủng củng, sắp xếp ý lộn xộn. - Câu văn còn diễn đạt lủng củng, chưa giàu hình ảnh, các em chưa biết cách dùng các biện pháp nghệ thuật khi miêu tả. Từ những hạn chế của học sinh như vậy đã làm cho tiết Tập làm văn trở thành một gánh nặng, một thách thức đối với các em. Đôi khi các em ngại viết, ngại phải làm bài, nhất là làm bài văn miêu tả. Vào đầu năm học, tôi đã tiến hành khảo sát chất lượng làm văn miêu tả của HS. Đề khảo sát Em hãy viết bài văn tả một đồ dùng trong gia đình mà em thích nhất.Thời gian 35p 8 Kết quả khảo sát Lớp 5E Tổng số học sinh 34 Điểm Giỏi Khá Trung bình Yếu SL SL SL % SL % 5 14,7 10 29,41 15 % 44,11 4 % 11,76 Đâu là nguyên nhân dẫn đến tình trạng chất lượng Tập làm văn của học sinh chưa đạt yêu cầu? Qua quá trình giảng dạy lớp 5 mà cụ thể là dạy dạng bài tập làm văn miêu tả, tôi nhận thấy chất lượng các bài văn miêu tả của học sinh chưa được cao do nhiều nguyên nhân. Nguyên nhân của thực trạng Về phía học sinh - Khi thực hành và làm văn, học sinh chưa xác định đúng yêu cầu trọng tâm của đề bài. - Đa số học sinh chưa tập trung quan sát đối tượng miêu tả hoặc là khi quan sát thì các em thiếu một vài yếu tố trong kĩ năng và mục đích quan sát quan sát những gì, quan sát từ đâu? Làm thế nào phát hiện được nét tiêu biểu của đối tượng cần miêu tả?... - Phần lớn các em chưa biết hình dung các đối tượng miêu tả thông qua hình ảnh, âm thanh, cảm giác… về sự vật khi quan sát. 9 - Học sinh lại ít tìm hiểu và đọc sách, báo, tài liệu tham khảo liên quan đến môn học để tích lũy vốn từ nên vốn từ của các em đơn điệu, nghèo nàn. Các em lại không biết sắp xếp câu văn, ý văn như thế nào để bài viết được mạch lạc. Bên cạnh đó việc diễn đạt một cảnh bằng vốn từ ngữ, ngôn ngữ của các em về một sự vật, cảnh vật, về một con người cụ thể nào đó cũng gặp nhiều lúng túng. phía giáo viên - Nhiều giáo viên chưa linh hoạt, chủ động, sáng tạo khi tổ chức dạy trên lớp, hình thức dạy học còn đơn điệu chưa gây được hứng thú cho học sinh. - Có những giáo viên chưa quan tâm rèn luyện cho học sinh thói quen đọc sách, đọc các bài văn mẫu để học tập các ý văn hay, từ ngữ đẹp, cách tả mới mẻ. - Một số đồng chí giáo viên thực hiện hời hợt, chiếu lệ các yêu cầu khi trả bài viết của học sinh, chưa giúp các em nhận thấy được những lỗi sai của mình khi làm bài để có sự chỉnh sửa rút kinh nghiệm cho bài làm sau. Đây không phải là vấn đề có thể giải quyết được trong một tiết, một tuần… mà là cả một quá trình dạy Tập làm văn bởi thể loại văn miêu tả là sự kết hợp của nhiều kiểu bài văn các em đã học và còn cần có cách nhìn, cách nghĩ, cách sáng tạo mới. 3. CÁC GIẢI PHÁP VÀ BIỆN PHÁP THỰC HIỆN Những vấn đề cần giải quyết. Từ thực tế đứng lớp cũng như đứng trước thực trạng dạy và học như trên, yêu cầu đặt ra cấp thiết là phải đổi mới và vận dụng linh hoạt các phương pháp dạy học để học sinh đến với phân môn Tập làm văn, mà trọng tâm là thể loại văn miêu tả một cách say mê, hứng thú để từ đó có cảm xúc viết văn. Để đạt được mục tiêu trên, tôi mạnh dạn đưa ra các vấn đề chính cần tiến hành giải quyết sau - Tăng cường rèn cho học sinh kĩ năng quan sát và ghi chép. 10 - Tích cực làm giàu vốn từ cho học sinh. - Tăng cường luyện kĩ năng sử dụng từ ngữ, đặt câu, sử dụng biện pháp nghệ thuật trong văn miêu tả. - Cung cấp và hướng dẫn cho học sinh phương pháp làm văn miêu tả nói chung và tả cảnh nói riêng. Một số biện pháp để giải quyết các vấn đề. Từ kinh nghiệm dạy học của mình, tôi xin đưa ra một số biện pháp để giải quyết các vấn đề được nêu ở trên giúp học sinh học tốt tập làm văn như sau Tăng cường rèn kĩ năng quan sát cho học sinh. - Văn miêu tả mà đối tượng là những sự vật, sự việc, là thế giới thiên nhiên, là con người và cuộc sống con người,.... Đó là một thế giới hết sức đa dạng, phức tạp và sống động diễn ra quanh ta, thay đổi từng giờ, từng ngày. Vậy không phải tự nhiên mà học sinh hiểu và nắm được đặc điểm của từng sự vật, sự việc, từng con người để miêu tả bản chất của nó vì vậy tôi yêu cầu học sinh phải thường xuyên quan sát và ghi chép. - Khi làm văn miêu tả thì kĩ năng quan sát và ghi chép những điều đã quan sát được là một trong những việc làm rất cần thiết đối với các em học sinh. Vì nếu không được quan sát trực tiếp các sự vật, hiện tượng thì sẽ xảy ra tình trạng bịa đặt hình ảnh trong bài, khiến cho những hình ảnh ấy thiếu tính chân thực hoặc không trừ trường hợp chi tiết đó hết sức vô lí. Vì vậy tôi thường xuyên tổ chức cho các em quan sát đối tượng miêu tả qua các tiết học ngoài trời, quan sát thực tế với những bài văn tả cảnh đẹp quê hương, trường lớp,… - Để việc quan sát có hiệu quả thì tôi hướng dẫn các em quan sát phải có tính mục đích, khi các em quan sát phải có cách nghĩ, cách cảm nhận của riêng mình. Quan sát để làm văn nhằm phản ánh một đối tượng cụ thể, vừa chi tiết, vừa có tính khái quát. Qua việc quan sát chi tiết tỉ mỉ, học sinh sẽ thấy được bản chất của sự 11 việc. Nhưng quan sát phải có lựa chọn. Khi quan sát, tôi yêu cầu các em tránh những chi tiết rời rạc, tản mạn, mang tính chất liệt kê. Miêu tả một cách chi tiết nhưng mà phải chọn lọc, lựa chọn những điểm riêng biệt, nổi bật, gây ấn tượng,… Đó là những chi tiết lột tả được cái thần của cảnh. Tôi cũng yêu cầu học sinh quan sát kèm ghi chép lại những hình ảnh quan sát được một cách đầy đủ. - Khởi điểm ban đầu tôi hướng dẫn học sinh quan sát để tìm ra màu sắc, âm thanh, hình ảnh tiêu biểu của sự vật và cảm xúc của mình đối với sự vật. Khi quan sát, tôi khuyến khích các em cần sử dụng đồng thời nhiều giác quan khác nhau + Quan sát bằng thị giác để nhìn ra hình khối sự vật. + Quan sát bằng thính giác để nhận ra âm thanh, nhịp điệu gợi cảm xúc. + Quan sát bằng khứu giác nhằm nhận ra những mùi vị tác động đến tình cảm. + Quan sát bằng vị giác, xúc giác để cảm nhận. Nhờ cách quan sát này mà các em ghi nhận được nhiều ý, nhiều hình ảnh, đoạn văn, bài văn đa dạng phong phú. * Ví dụ Đề bài “Em hãy tả một cơn mưa mùa hè.” - Tôi hướng dẫn học sinh quan sát bằng các giác quan như sau + Thị giác Thấy những đám mây biến đổi trước cơn mưa, thấy hạt mưa rơi, thấy cây cối, con người trước, trong và sau cơn mưa... + Xúc giác Gió thổi làm xua tan cái nóng mà nhường chỗ cho luồng khí mát lạnh. + Thính giác Nghe thấy tiếng gió thổi, tiếng mưa rơi, tiếng sấm, tiếng kêu của ếch nhái... - Bên cạnh đó, tôi lưu ý các em học sinh khi quan sát cần quan sát tỉ mỉ. Muốn tìm ra ý hay cho đoạn văn, bài văn cần viết học sinh phải quan sát kĩ, quan sát 12 nhiều lần cảnh đó. Tránh quan sát qua loa sẽ không tìm ra ý hay cho bài văn. Tôi nhấn mạnh cho các em các nội dung + Cần xác định rõ thời điểm, thời gian, vị trí, trình tự quan sát. + Có thể quan sát từ bao quát đến cụ thể hoặc ngược lại. + Quan sát từ trong ra ngoài hoặc từ ngoài vào trong, từ trên xuống dưới… + Quan sát theo trình tự không gian từ xa đến gần hay từ gần đến xa. + Quan sát theo trình tự thời gian theo các thời điểm trong ngày, theo mùa trong năm…. Ngoài ra, tôi minh họa cho học sinh các cách quan sát đó qua các bài tập đọc để các em hiểu hơn và có thể vận dụng các cách quan sát đó khi viết văn * Ví dụ 1 Quan sát từ ngoài vào trong để miêu tả cảnh Đền Hùng. “Đền Thượng nằm chót vót trên đỉnh núi Nghĩa Lĩnh. Trước đền, những khóm hải đường đâm bông rực đỏ, những cánh bướm nhiều màu sắc bay dập dờn như đang múa quạt xoè hoa. Trong đền dòng chữ vàng Nam Quốc Sơn Hà uy nghiêm đề ở bức hoành phi treo chính giữa.” * Ví dụ 2 Quan sát từ dưới lên trên để miêu tả cây hồi. “Cây hồi thẳng, cao, tròn xoe. Cành hồi giòn, dễ gãy hơn cành khế. Quả hồi phơi mình xoè trên mặt lá đầu cành” Rừng hồi xứ Lạng. * Ví dụ 3 Quan sát theo trình tự thời gian để miêu tả cây thảo quả. “Thảo quả trên rừng Đản Khao đã chín nục. Chẳng có thứ quả nào hương thơm lại ngây ngất kì lạ đến như thế. Mới đầu xuân năm kia, những hạt thảo quả gieo trên đất rừng qua một năm, đã lớn cao đến bụng người. Một năm sau nữa, từ một thân lẻ, thảo quả đâm thêm hai nhánh mới. Sự sinh sôi sao mà mạnh mẽ vậy.” Tích cực làm giàu vốn từ cho học sinh 13 Trên thực tế, khi trực tiếp giảng dạy các tiết Tập làm văn tôi thấy các em học sinh ít tham gia phát biểu. Lí do là các em không biết thể hiện ý của mình bằng câu văn nào, hoặc khi viết câu văn còn diễn đạt lủng củng, chưa rõ nghĩa … bởi lẽ vốn từ của các em còn quá ít. Chính vì thế tôi dùng biện pháp làm giàu vốn từ cho các em trong các giờ sinh hoạt câu lạc bộ và qua các phân môn Tập đọc, Luyện từ và câu và từ các nguồn tài liệu sách, báo, truyện,…. - Tích cực làm giàu vốn từ qua phân môn Tập đọc Số lượng từ ngữ miêu tả ở các bài thơ, bài văn rất phong phú đồng thời cách sử dụng chúng rất sáng tạo nên khi dạy Tập đọc tôi đã chỉ ra các từ ngữ miêu tả, cách sử dụng biện pháp tu từ, cách đặt câu trong một vài trường hợp đặc sắc để phân tích cái hay, sự sáng tạo của nhà văn khi dùng chúng. Việc phân tích này giúp các em tiếp cận đựơc với các văn bản nghệ thuật, tiếp cận với kĩ năng viết văn một cách thường xuyên và có chất lượng mà lại nhẹ nhàng không áp đặt. - Tích cực hướng dẫn học sinh tích lũy vốn từ qua phân môn Luyện từ và câu Ở lớp 5 phân môn Luyện từ và câu là phân môn có thể giúp học sinh làm giàu vốn từ nhiều nhất. Đặc biệt là các tiết Mở rộng vốn từ; Từ đồng âm; Từ nhiều nghĩa; Từ trái nghĩa. Trong các tiết này có các bài tập mở rộng vốn từ rất cụ thể, thiết thực như tìm từ, ghép từ, dùng từ đặt câu, sắp xếp các từ thành nhóm miêu tả nhóm miêu tả đặc điểm của cảnh vật, nhóm miêu tả hoạt động... Tôi khuyến khích các em tìm được càng nhiều từ theo yêu cầu càng tốt. * Ví dụ 1 Tìm những từ ngữ miêu tả sóng nước. Đặt câu với một trong các từ ngữ vừa tìm được. a. Tả sóng nước. M ì ầm b. Tả làn sóng nhẹ. M lăn tăn c. Tả đợt sóng mạnh. M cuồn cuộn Bài tập 4 - SGK Tiếng Việt 5 - trang 78. 14 Để giúp các em làm giàu vốn từ của mình qua bài tập trên, tôi hướng dẫn các em thực hiện như sau + Cho học sinh đọc yêu cầu của bài. + Tổ chức cho học sinh làm việc theo nhóm để tìm từ, đặt câu ra phiếu học tập. + Gọi đại diện các nhóm báo cáo. Yêu cầu nhóm khác nhận xét theo các tiêu chí sau Những từ ngữ tìm được đã phù hợp với yêu cầu của từng nhóm từ chưa. Câu văn đặt đã đúng chưa. + Giáo viên nhận xét, tuyên dương những nhóm tìm được nhiều từ để động viên, khích lệ các em. Còn nhóm nào tìm từ chưa phù hợp, đặt câu chưa đúng thì giáo viên giải thích cho các em hiểu để các em sửa lại. Riêng với phần đặt câu tôi khuyến khích các em đặt câu thêm với các từ khác. Việc làm này sẽ giúp các em biết sử dụng vốn từ để đặt câu. - Tích cực làm giàu vốn từ từ các nguồn tài liệu sách, báo, truyện,…Tôi khuyến khích các em xuống thư viện đọc sách, báo, truyện,....để tích lũy thêm vốn từ. - Làm giàu vốn từ cho học sinh trong các giờ sinh hoạt câu lạc bộ “ Yêu thơ văn em tập viết”, “ Viết văn hay chống nói ngọng”, “ Em tập làm MC”, ... Qua các cách trên học sinh nhận thấy tác dụng của việc sử dụng các từ ngữ gợi tả, gợi cảm. Biết cách chọn từ và sử dụng các từ ngữ gợi tả, gợi cảm, những biện pháp nghệ thuật sao cho phù hợp với văn cảnh. Giúp các em mạnh dạn và tự tin hơn trong giao tiếp. Tăng cường luyện kĩ năng sử dụng từ ngữ, đặt câu, sử dụng biện pháp nghệ thuật trong văn miêu tả. * Với cách dùng từ Sau khi học sinh đã có vốn từ nhất định, tôi giúp học sinh các cách sử dụng vốn từ trong miêu tả. 15 - Dùng từ phải đảm bảo độ chính xác, đồng thời biểu hiện được tư tưởng, tình cảm một cách rõ ràng. - Phải tuân thủ các tiêu chuẩn chính tả. - Dùng từ gợi cảm, gợi tả Thường là các từ đơn, từ ghép, từ láy, động từ, tính từ… - Dùng từ giàu hình ảnh, âm thanh Thường là các từ láy, từ tượng hình, từ tượng thanh... - Sử dụng từ gần nghĩa, từ trái nghĩa, từ đồng nghĩa, các biện pháp tu từ. * Ví dụ + Dùng từ chính xác Mặt trăng tròn toả ánh sáng xuống vạn vật. + Dựng từ có hình ảnh Mặt trăng tròn như vành nón lá toả ánh sáng vằng vặc xuống vạn vật. + Dùng từ trái nghĩa Vào mùa nước lũ, dòng sông trở nên dữ dằn không hiền hoà chút nào. + Dùng cụm từ so sánh, nhân hóa Ánh trăng lồng qua kẽ lá như ngàn vạn con đom đóm đang lập loè sáng. + Dùng âm thanh Mưa rơi tí tách trên mái hiên, rơi lộp độp trên tàu lá chuối…. * Với cách đặt câu - Trong khi thực hành làm văn, tôi nhắc nhở học sinh phải viết câu văn đúng ngữ pháp nghĩa là khi viết câu phải xác định được đâu là chủ ngữ, đâu là vị ngữ, đâu là các vế trong câu ghép, các thành phần khác của câu. - Ngoài ra, tôi dạy các em phải biết sử dụng các phép liên kết câu như Phép lặp, phép thế, phép nối, phép liên tưởng... biết sử dụng các biện pháp tu từ về câu câu hỏi tu từ, đảo ngữ, điệp ngữ, so sánh, nhân hoá.... 16 * Ví dụ + Phép liên kết câu Mưa xuân lất phất bay. Cây cối thi nhau đâm chồi nảy lộc, đưa tay đón những hạt mưa xuân. Với chúng, mưa xuân chính là liều thuốc tiên để sinh tồn và phát triển. + Phép lặp Dòng sông như dài lụa đào mềm mại. Nó cứ chảy mãi, chảy mãi để mang phù sa màu mỡ cho đất đai. + Biện pháp tu từ thường dùng . Câu hỏi tu từ Bạn có biết cảnh đẹp mà người dân quê em rất đỗi tự hào là cảnh gì không? Đó chính là dòng sông Hồng quanh năm đỏ nặng phù sa đấy! . So sánh Mặt trời như quả bóng tròn, đỏ hồng treo lơ lửng trên bầu trời. . Nhân hoá Nàng Xuân xinh đẹp mang những sắc màu lộng lẫy khoác lên cỏ cây, hoa lá. - Tôi còn giúp các em phân biệt được câu văn kể với câu văn tả để khi viết sẽ sử dụng các câu văn miêu tả tránh dùng câu kể khiến người đọc có cảm giác như người viết đang kể lể dài dòng về cảnh. Tôi luôn nhấn mạnh với học sinh + Câu văn kể dùng để thông báo cho người đọc, người nghe biết về sự việc, sự vật. + Câu văn tả là câu văn phối hợp nhiều yếu tố Các kiểu câu, các loại câu, các biện pháp tu từ về câu, các từ gợi tả, gợi cảm để người đọc, người nghe có thể cảm thấy được hình ảnh, màu sắc, âm thanh, cảm xúc ... của cảnh đó. * Ví dụ 17 Câu văn kể - Mặt trời chiếu ánh nắng xuống mặt đất. Câu văn tả - Ông mặt trời vén màn mây trắng, toả những tia nắng vàng óng như tơ xuống mặt đất. - Hết năm này đến năm khác, sông - Lúc nào sông cũng chảy để mang cứ cần mẫn chảy mang phù sa bồi phù sa cho đất. đắp cho đất đai màu mỡ, cây cối xanh tốt. Cung cấp và hướng dẫn cho học sinh phương pháp làm văn miêu tả nói chung và tả cảnh nói riêng. Việc cung cấp cho học sinh phương pháp làm văn miêu tả nói chung và tả cảnh nói riêng giúp học sinh có con đường đi đến bài văn đúng hướng, không bị sai lệch về cả nội dung và hình thức. Cung cấp và hướng dẫn học sinh nắm được 4 yêu cầu khi làm văn miêu tả - Cụ thể hóa sự vật tả cái gì? Ví dụ Tả cánh đồng thì tập trung tả cánh đồng, không miên man tả sâu cảnh xóm làng nằm bên cạnh cánh đồng, hay cảnh trời mây vào thời điểm đó cho dù các sự vật đó cũng có liên quan. - Cá thể hóa sự vật tả như thế nào? Tả cảnh nào thì người đọc hình dung cảnh đó chứ không bị lẫn lộn với cảnh khác. Ví dụ Tả cảnh cánh đồng thì phải tả chủ yếu những yếu tố liên quan không thể tách rời như Lúa, ngô, rau màu, thửa ruộng, bờ mương, đàn trâu, con người lao động... - Mục đích hóa sự vật tả với mục đích gì ? 18 Ví dụ Tả cánh đồng với mục đích đó là tả lại một cảnh đẹp rất đáng tự hào của người dân quê hương, ích lợi mà cánh đồng mang lại…. - Cảm xúc hóa sự vật tả với tư tưởng, tình cảm, thái độ ra sao? Ví dụ Tả cánh đồng với niềm tự hào, với sự ngưỡng mộ về một vẻ đẹp nên thơ... Cung cấp cho học sinh các bước làm văn miêu tả - Bước 1 Tìm hiểu đề. - Bước 2 Tìm ý - Lập dàn ý. - Bước 3 Viết bài hoàn chỉnh. - Bước 4 Kiểm tra lại bài. Để rèn cho học sinh thói quen làm tuần tự theo các bước kể trên khi làm văn thì mỗi bước làm tôi cũng hướng dẫn các em một cách tỉ mỉ về phương pháp cũng như cách suy nghĩ, cách thực hiện từng bước. Cụ thể * Bước 1 Tìm hiểu đề - Giúp học sinh xác định được đúng trọng tâm yêu cầu đề bài, tránh làm lạc đề. Nói cách khác tìm hiểu đề để định hướng học sinh nắm được mình đang làm bài văn thuộc thể loại gì, tả cái gì, đối tượng đó có những yêu cầu, giới hạn đến đâu... - Cách thực hiện Hướng dẫn học sinh làm những công việc sau + Đọc kĩ đề. + Phân tích đề. Phân tích đề bằng cách Gạch 1 gạch dưới các từ xác định thể loại bài văn. Gạch 2 gạch dưới từ xác định đối tượng miêu tả. 19 Gạch 3 gạch dưới từ xác định thời gian miêu tả. việc làm này tùy thuộc vào yêu cầu của đề bài vì có đề bài cho thời gian miêu tả nhưng cũng có đề không cho thời gian miêu tả. * Ví dụ Đề bài Hãy miêu tả cánh đồng lúa quê em sau trận mưa rào đầu mùa hạ. Với đề bài trên tôi hướng dẫn học sinh tìm hiểu và phân tích đề bài qua việc trả lời các câu hỏi - Đề bài thuộc thể loại văn nào? Thể loại văn miêu tả. - Đối tượng miêu tả là gì ? cánh đồng lúa quê em. - Cảnh đó được miêu tả vào thời gian nào? sau trận mưa rào đầu mùa hạ. Sau khi đọc đề bài và đã trả lời đúng các câu hỏi trên, học sinh thực hành gạch chân trực tiếp trên đề bài. Đề bài Hãy miêu tả cánh đồng lúa quê em sau trận mưa rào đầu mùa hạ * Bước 2 Tìm ý - Lập dàn ý - Sau khi tìm hiểu đề các em đã xác định chính xác đối tượng miêu tả nhưng chắc chắn chưa thể định hình được hướng đi cho bài viết. Để giúp các em định hình được bài viết văn tả cảnh, trước tiên tôi hướng dẫn cho học sinh tìm ý cho bài văn tả cảnh. Việc tìm ý cho bài văn phải được tiến hành song song với việc quan sát trực tiếp đối tượng miêu tả. Để làm được việc trên với mỗi một đề bài tôi hướng cho học sinh quan sát trực tiếp đối tượng bằng một số câu hỏi gợi ý để học sinh quan sát và ghi lại tỉ mỉ những nét tiêu biểu, đặc sắc của cảnh để làm tư liệu cho việc lập dàn ý. * Ví dụ Để quan sát và tìm ý bài "Tả cảnh nhộn nhịp của sân trường em trong giờ ra chơi" tôi đưa ra hệ thống câu hỏi sau - Khung cảnh và không khí của sân trường trước giờ ra chơi như thế nào? 20 Sáng kiến kinh nghiệm bậc Tiểu họcSáng kiến kinh nghiệm lớp 5 là các đề tài sáng kiến kinh nghiệm hay bậc Tiểu học. Các mẫu sáng kiến chi tiết rõ ràng cho từng chủ đề, nội dung bao quát kiến thức cho các thầy cô tham khảo chuẩn bị cho các kì thi giáo viên giỏi, thi viên chức,...Để tiện trao đổi, chia sẻ kinh nghiệm về giảng dạy và học tập các môn học lớp 5, VnDoc mời các thầy cô giáo, các bậc phụ huynh và các bạn học sinh truy cập nhóm riêng dành cho lớp 5 sau Nhóm Tài liệu học tập lớp 5. Rất mong nhận được sự ủng hộ của các thầy cô và các đích viết Sáng kiến kinh nghiệmNâng cao khả năng tự nghiên cứu khoa học và đúc kết kinh nghiệm ứng dụng tiến bộ khoa học để giải quyết những mâu thuẫn, khó khăn vướng mắc có tính chất thời sự trong công tác quản lý, chỉ đạo, giảng dạy, giáo dục học sinh của cán bộ quản lý, giáo viên, nhân viên; trao đổi những giải pháp sáng tạo, những cách thức hay, những ý tưởng mới góp phần nâng cao chất lượng đội ngũ, chất lượng giáo dục toàn diện và thực hiện các mục tiêu đổi mới giáo dục của tài Sáng kiến kinh nghiệm lớp 5Sáng kiến kinh nghiệm lớp 5 các chủ đềSáng kiến kinh nghiệm - Một số kinh nghiệm trong công tác chủ nhiệm lớpSáng kiến kinh nghiệm Một số kinh nghiệm nâng cao chất lượng hoạt động Giáo dục trải nghiệm cho học sinh cấp Tiểu họcSáng kiến kinh nghiệm Rèn kỹ năng đọc cho học sinh lớp 5Sáng kiến kinh nghiệm Một số kinh nghiệm dạy các bài toán chuyển động đều môn Toán lớp 5 đạt hiệu quả caoSáng kiến kinh nghiệm lớp 5 - Quy đồng mẫu số các phân sốSáng kiến kinh nghiệm - Một số biện pháp rèn kĩ năng viết đúng chính tả cho học sinh lớp 5Sáng kiến kinh nghiệm - Một số biện pháp giúp học sinh lớp 5 thực hiện bốn phép tính cơ bảnSáng kiến kinh nghiệm - Dạy kiến thức hình tam giác, hình thang cho học sinh yếu lớp 5Sáng kiến kinh nghiệm - Áp dụng dạy học tích cực để dạy giải các bài toán về chuyển động đều cho học sinh lớp 5Sáng kiến kinh nghiệm - Phương pháp dạy học Lịch sử lớp 5 theo mô hình VNENSáng kiến kinh nghiệm - Hướng dẫn học sinh thực hiện tốt cách giải bài toán có lời văn - Lớp 5Sáng kiến kinh nghiệm - Sử dụng bản đồ, lược đồ trong dạy Địa lý 5Trên đây là các Chủ đề Sáng kiến kinh nghiệm lớp 5 cho các thầy cô tham khảo có thêm nhiều ý tưởng góp phần nâng cao chất lượng, hiệu quả giáo dục. Những sáng kiến kinh nghiệm có giá trị mang lại hiệu quả thiết thực để phổ biến, nhân rộng, làm căn cứ cho việc xét công nhận danh hiệu thi đua các cấp và danh hiệu nhà giáo cao viết một đề tài sáng kiến kinh nghiệmCó nhiều dàn ý về cách viết một SKKN khác nhau tùy từng lĩnh vực, từng bộ môn, nhưng quy định thống nhất dàn ý chung như sau1. Phần mở đầu Lý do chọn đề Mục tiêu, nhiệm vụ của đề Đối tượng nghiên Giới hạn phạm vi nghiên Phương pháp nghiên Phần nội Cơ sở lý Thực trạnga. Thuận lợi - khó khănb. Thành công - hạn chếc. Mặt mạnh - mặt yếud. Các nguyên nhân, các yếu tố tác động,…e. Phân tích, đánh giá các vấn đề về thực trang mà đề tài đã đặt raChú ý tác giả cần trình bày nội dung cụ thể đi sâu vào mục e này Giải pháp, biện phápa. Mục tiêu của giải pháp, biện phápb. Nội dung và cách thức thực hiện giải pháp, biện phápc. Điều kiện thực hiện giải pháp, biện phápd. Mối quan hệ giữa các giải pháp, biện phápe. Kết quả khảo nghiệm, giá trị khoa học của vấn đề nghiên Kết quả thu được qua khảo nghiệm, đánh giá3. Phần kết luận, khuyến Kết luận viết ngắn gọn, khái quát, không cần số liệuNêu khái quát các nội dung nghiên cứuKết quả của nội dung nghiên Khuyến nghị viết ngắn gọn và xuất phát từ nội dung nghiên cứu Đề tàiTrang cuối, giới thiệu Tài liệu tham khảo, viết theo quy định, để tiện theo lượng trang của 1 SKKN tối thiểu 10 trang, tối đa không quá 30 trang A4. Trong bài viết dưới đây, Best4team sẽ giới thiệu đến quý thầy cô 30 mẫu sáng kiến kinh nghiệm lớp 5 đặc sắc, hay và tâm huyết. Các sáng kiến kinh nghiệm tiểu học lớp 5 này trải dài trên các môn toán, khoa học, Tiếng Việt, Tiếng Anh, Lịch sử và công tác chủ nhiệm. Mời quý thầy cô cùng theo dõi! Mẫu sáng kiến kinh nghiệm lớp 5BIỆN PHÁP THI GIÁO VIÊN GIỎI 2022 -2023 CÓ POWERPOINT SLIDE Mã bài Đề tài Link tải Xem slide GVG501 Biện pháp hướng dẫn học sinh lớp 5 giải toán liên quan đến diện tích hình thang Tải ngay Xem slide GVG502 Phương pháp tổ chức hoạt động nhóm để học sinh chủ động tích cực và hứng trong giờ học Tải ngay Xem slide Mẫu SKKN tiếng Anh lớp 5 Sách thí điểm Mã Đề tài Tải ngay B501 Một số kinh nghiệm tổ chức hoạt động nhóm trong giờ học tiếng anh lớp 5 Sách thí điểm hệ 10 năm Tải ngay B502 Biện pháp phát triển kỹ năng nói Tiếng Anh cho học sinh lớp 5 Bộ sách Thí điểm Tải ngay B503 SKKN Biện pháp tổ chức hoạt động nhóm trong giờ học tiếng Anh lớp 5 Bộ sách Thí điểm Tải ngay 1. Sáng kiến kinh nghiệm môn toán lớp 5 Dưới đây là 5 sáng kiến kinh nghiệm lớp 5 môn toán đã được chọn lọc và tổng hợp lại gồm có các đề tài sáng kiến kinh nghiệm giải toán có lời văn lớp 5 và các sáng kiến kinh nghiệm số học. Những sáng kiến kinh nghiệm môn toán lớp 5 này sẽ được giới thiệu cụ thể trong từng phần. Biện pháp giúp tổ chức dạy học trực tuyến hiệu quả – NEW Tên đề tài “Biện pháp giúp tổ chức dạy học trực tuyến hiệu quả tại trường tiểu học” Năm học 2019-2020 là năm học có nhiều biến động do dịch Covid-19 SARS-CoV-2 gây ra. SKKN trình bày các biện pháp nhằm nâng cao hiệu quả dạy học trực tuyến, giúp giờ học diễn ra hiệu quả, không khí lớp học diễn ra thoải mái nhẹ nhàng với mình cũng như học sinh và làm thế nào để học sinh có hứng thú trong việc học. Mã số đề tài SKKN_00150 DOWNLOAD TẠI ĐÂY Sáng kiến kinh nghiệm giải toán có lời văn lớp 5 về chuyển động đều Tên đề tài Áp dụng dạy học tích cực để dạy giải các bài toán về chuyển động đều cho học sinh lớp 5 Tác giả Giáo viên Lê Thị Vượng – Trường Tiểu học Phú Nhuận Mục đích của sáng kiến kinh nghiệm giải toán có lời văn lớp 5 Tìm ra phương pháp giúp học sinh học tập tích cực và nâng cao kết quả khi làm các bài toán về chuyển động đều lớp 5. Mã số đề tài SKKN_1101 DOWNLOAD TẠI ĐÂY Biện pháp giúp học sinh thực hiện bốn phép tính cơ bản Tên đề tài Một số biện pháp giúp học sinh lớp 5 thực hiện bốn phép tính cơ bản Tác Giả Giáo viên trường Tiểu học Rạch Sỏi Mục đích của sáng kiến kinh nghiệm Khắc phục tình trạng học sinh lớp 5 còn thực hiện sai các phép tính cơ bản. Từ đó giúp các em nâng cao khả năng và kết quả học tập. Mã số đề tài SKKN_1102 DOWNLOAD TẠI ĐÂY Nâng cao chất lượng dạy dạng toán chuyển động của 2 kim đồng hồ Tên đề tài Một số giải pháp nâng cao chất lượng dạy dạng toán “CHUYỂN ĐỘNG CỦA HAI KIM ĐỒNG HỒ” Tác giả Giáo viên Hồ Thị Ngân – Trường Tiểu học Trần Cao Mục đích của sáng kiến kinh nghiệm Xây dựng và áp dụng các giải pháp dạy dạng toán “Chuyển động của hai kim đồng hồ” cho học sinh giỏi Toán lớp 5, nhằm góp phần nâng cao hiệu quả của việc dạy và học môn Toán. Mã số đề tài SKKN_1103 DOWNLOAD TẠI ĐÂY Sáng kiến kinh nghiệm môn toán lớp Rèn học sinh yếu toán Tên đề tài Đề xuất một số giải pháp giúp Rèn học sinh yếu toán lớp 5 Tác giả Giáo viên chủ nhiệm lớp 5A Mục đích của sáng kiến kinh nghiệm Nâng bậc học sinh yếu toán lớp 5, giúp học sinh yếu có thể cải thiện kết quả và nâng cao khả năng học tập. Mã số đề tài SKKN_1104 DOWNLOAD TẠI ĐÂY Kinh nghiệm dạy toán chuyển động đều Tên đề tài Một số kinh nghiệm dạy các bài toán chuyển động đều môn Toán lớp 5 đạt hiệu quả cao Tác giả Giáo viên Nguyễn Phan Long – Trường Tiểu học Minh Khôi Mục đích của sáng kiến kinh nghiệm Đưa ra những giải pháp nâng cao chất lượng dạy học các bài toán chuyển động đều lớp 5 Mã số đề tài SKKN_1105 DOWNLOAD TẠI ĐÂY Tham khảo thêm các mẫu đề tài SKKN lớp 5 môn toán MÃ TÀI LIỆU TÊN ĐỀ TÀI LINK TẢI SKKN_11117 SKKN Sáu giải pháp giúp học sinh lớp 5 rèn kĩ năng giải toán có nội dung hình học Tải ngay SKKN_11118 SKKN Sáu giải pháp nâng cao hiệu quả tham gia Olympic môn Toán cấp huyện cho học sinh lớp 5A Tải ngay SKKN_11119 SKKN Lập đề cương chi tiết ôn tập môn toán để nâng cao chất lượng phụ đạo học sinh Lớp 5A 1 chưa đạt chuẩn kiến thức, kĩ năng Tải ngay SKKN_11120 SKKN Kinh nghiệm giúp học sinh ghi nhớ một số mảng kiến thức trong môn Toán lớp 5 Tải ngay SKKN_11123 Sáng kiến kinh nghiệm Một số biện pháp dạy học toán 5 giúp học sinh tự tìm tòi, khám phá kiến thức Tải ngay SKKN_11124 SKKN Một số giải pháp giúp học sinh học tốt hơn về kiến thức hình tam giác, hình thang ở lớp 5 Tải ngay SKKN_11125 SKKN Vận dụng một số kĩ thuật dạy học tích cực giúp học sinh lớp 5A ở trường tiểu học Vĩnh Thành học tốt nội dung giải toán về tỉ số phần trăm Tải ngay SKKN_11126 SKKN Tổ chức một số trò chơi toán học nhằm gây hứng thú học tập cho học sinh lớp 5 Tải ngay SKKN_11127 SKKN Rèn luyện tư duy phản biện cho học sinh lớp 5 thông qua dạy học giải toán Tải ngay SKKN_11128 SKKN Rèn kỹ năng giải toán về tỉ số phần trăm cho học sinh lớp 5 Tải ngay SKKN_11129 SKKN Phát triển một số yếu tố của tư duy sáng tạo cho học sinh lớp 5 thông qua dạy học toán Tải ngay SKKN_11131 SKKN Một vài kinh nghiệm giúp nâng cao kĩ năng so sánh phân số cho học sinh lớp 5 Tải ngay SKKN_11132 SKKN Một số kinh nghiệm rèn kĩ năng đổi đơn vị đo lường Tải ngay SKKN_11133 SKKN Một số kinh nghiệm nâng cao chất lượng dạy học về Phép cộng số thập phân cho học sinh lớp 5 Tải ngay SKKN_11134 SKKN Một số giải pháp nâng cao chất lương dạy chia số thập phân cho học sinh lớp 5 Tải ngay SKKN_11135 SKKN Một số giải pháp hướng dẫn học sinh lớp 5 giải toán về tỉ số phần trăm Tải ngay SKKN_11136 SKKN Một số giải pháp giúp học sinh lớp 5 học tốt nội dung tìm số dư trong phép chia số thập phân Tải ngay SKKN_11137 SKKN Một số giải pháp giúp học sinh lớp 5 giải tốt các bài toán chuyển động đều Tải ngay SKKN_11138 SKKN Một số giải pháp chỉ đạo giáo viên dạy học sinh lớp 5 giải toán, đề nâng cao chất lượng đại trà Tải ngay SKKN_11139 SKKN Một số biện pháp rèn luyện kỹ năng thực hành các phép tính về phân số cho học sinh lớp 5 Tải ngay SKKN_11140 SKKN Một số biện pháp rèn kĩ năng giải toán về tỉ số phần trăm cho học sinh lớp 5 Tải ngay SKKN_11141 SKKN Một số biện pháp rèn kĩ năng giải toán về tỉ số phần trăm cho học sinh lớp 5 Tải ngay SKKN_11142 SKKN Một số biện pháp rèn kĩ năng chia số thập phân cho học sinh lớp 5 Tải ngay Dịch vụ kiểm tra đạo văn của Best4Team2. Sáng kiến kinh nghiệm môn khoa học lớp 5 Trong phần hai của bài viết sẽ bao gồm 5 sáng kiến kinh nghiệm môn khoa học lớp 5. Hy vọng rằng, với mỗi sáng kiến kinh nghiệm lớp 5 môn khoa học dưới đây sẽ giúp ích được cho thầy cô trong quá trình giảng dạy của mình. Giáo dục bảo vệ môi trường trong môn Khoa học Tên đề tài Tích hợp Giáo dục bảo vệ môi trường trong môn Khoa học lớp 5 Tác giả Sinh viên thực tập Phạm Thị Thủy Mục đích của sáng kiến kinh nghiệm Đưa ra những biệt pháp kết hợp bảo vệ môi trường trong quá trình giảng dạy môn Khoa học lớp 5 Mã số đề tài SKKN_1106 DOWNLOAD TẠI ĐÂY Sáng kiến kinh nghiệm môn khoa học lớp Nâng cao chất lượng học tập bằng tổ chức trò chơi môn khoa học Tên đề tài Một số biện pháp nâng cao chất lượng học tập bằng phương pháp tổ chức trò chơi trong môn Khoa Học lớp 5 Tác giả Giáo viên – Trường Tiểu học Nguyễn Thị Minh Khai Mục đích của sáng kiến kinh nghiệm Đưa ra những biện pháp giúp đổi mới phương pháp giảng dạy bằng cách tổ chức trò chơi trong môn Khoa học lớp 5. Mã số đề tài SKKN_1107 DOWNLOAD TẠI ĐÂY Phương pháp trò chơi học tập môn Khoa học Tên đề tài Phương pháp trò chơi học tập môn Khoa học lớp 5 Tác giả Giáo viên – Trường Tiểu học Mỹ Phước A Mục đích của sáng kiến kinh nghiệm Tìm hiểu những khó khăn của giáo viên và học sinh khi học tập môn Khoa học. Đưa ra giải pháp về việc áp dụng phương pháp trò chơi trong học tập môn khoa học. Mã số đề tài SKKN_1108 DOWNLOAD TẠI ĐÂY Nâng cao chất lượng giảng dạy môn khoa học lớp Biện pháp nâng cao chất lượng môn khoa học Tên đề tài Một số biện pháp nâng cao chất lượng môn khoa học lớp 5 Mục đích của sáng kiến kinh nghiệm Trên cơ sở lý luận và thực tiễn nêu ra một số phương pháp hiệu quả đổi mới phương pháp giảng dạy và và học tập để nâng chất lượng môn khoa học lớp 5 Mã số đề tài SKKN_1110 DOWNLOAD TẠI ĐÂY Giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả dạy học trực tuyến -M ĐẠT GIẢI CẤP THÀNH PHỐ NEW Tên đề tài “Một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả dạy học trực tuyến ở trường Tiểu học” Bài skkn giáo viên giỏi với trình bày các thực trạng về dạy học trực tuyến trong thời gian Covid cũng như các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả học qua các phần mềm trực tuyến hiện nay. DOWNLOAD TẠI ĐÂY MÃ SỐ SKKN_00120 Xem thêm các mẫu SKKN lớp môn khoa học lớp 5 mới nhất tại đây MÃ TÀI LIỆU TÊN ĐỀ TÀI LINK TẢI 11066 SKKN Vận dụng phương pháp “ bàn tay nặn bột” vào dạy môn Khoa học lớp 5 Tải ngay 11067 SKKN Một số biện pháp nâng cao chất lượng dạy và học môn Khoa học lớp 5 Tải ngay 11068 SKKN Phát huy tính tích cực của học sinh bằng cách sử dụng trò chơi trong việc dạy môn Khoa học lớp 5 Tải ngay 11069 SKKN Một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả giáo dục giới tính cho học sinh lớp 5 Tải ngay 11070 SKKN Góp phần nâng cao hiệu quả dạy học bằng việc sử dụng Phương pháp Bản đồ tư duy trong môn Khoa học 5 Tải ngay 11071 Sáng kiến kinh nghiệm Giáo dục kĩ năng sống cho học sinh trong môn Khoa học lớp 5 Tải ngay 3. Sáng kiến kinh nghiệm lớp 5 môn luyện từ và câu Cùng tìm hiểu 5 sáng kiến kinh nghiệm lớp 5 môn luyện từ và câu tâm huyết dưới đây. Củng cố kiến thức từ đồng âm và từ nhiều nghĩa Tên đề tài Giúp học sinh lớp 5 củng cố kiến thức về từ đồng âm và từ nhiều nghĩa Mục đích của sáng kiến kinh nghiệm Nâng cao khả năng phân biệt từ đồng âm và từ nhiều nghĩa cho học sinh lớp 5, cải thiện kết quả học tập. Mã số đề tài SKKN_1111 DOWNLOAD TẠI ĐÂY Sáng kiến kinh nghiệm môn luyện từ và câu lớp Khắc phục lỗi sử dụng quan hệ từ theo mô hình VNEN Tên đề tài Một số biện pháp giúp học sinh lớp 5 khắc phục lỗi sử dụng quan hệ từ theo mô hình VNEN Tác giả Giáo viên Huỳnh Thị Hằng Mục đích của sáng kiến kinh nghiệm Áp dụng mô hình VNEN trong giảng dạy môn Luyện từ và câu lớp 5 giúp các em học sinh phân biệt và tránh sử dụng sai các quan hệ từ. Mã số đề tài SKKN_1113 DOWNLOAD TẠI ĐÂY Phân biệt từ đồng âm, từ nhiều nghĩa môn Luyện từ và câu Tên đề tài Biện pháp giúp học sinh phân biệt từ đồng âm, từ nhiều nghĩa trong phân môn Luyện từ và câu lớp 5 Tác giả Giáo viên Võ Thị Kim Yến – Trường Tiểu học Trần Phú Mục đích của sáng kiến kinh nghiệm Đưa ra biện pháp giúp học sinh phân biệt từ đồng âm và từ nhiều nghĩa trong phân môn Luyện từ và câu lớp 5. Mã số đề tài SKKN_1115 DOWNLOAD TẠI ĐÂY MÃ TÀI LIỆU TÊN ĐỀ TÀI LINK TẢI 11080 SKKN Năm giải pháp giúp học sinh Lớp 5A học tốt từ đồng âm, từ nhiều nghĩa; phân biệt từ đồng âm với từ nhiều nghĩa Tải ngay 11081 SKKN Một số kinh nghiệm dạy học giúp học sinh lớp 5 phân biệt từ đồng âm và từ nhiều nghĩa Tải ngay 11082 SKKN Một số kinh nghiệm trong việc giúp học sinh lớp 5 sửa lỗi câu sai Tải ngay 11083 SKKN Một số biện pháp sửa lỗi viết câu cho học sinh lớp 5 Tải ngay 11084 SKKN Xây dựng các dạng bài tập nhằm rèn kĩ năng viết câu cho học sinh lớp 5 Tải ngay 11085 SKKN Một số biện pháp giúp học sinh lớp 5A – Trường tiểu học Đông Sơn sửa lỗi dùng từ, đặt câu trong văn miêu tả Tải ngay 11086 SKKN Một số kinh nghiệm phân tích và sửa lỗi câu sai góp phần nâng cao năng lực viết câu cho học sinh lớp 5 Tải ngay 11087 SKKN Một số biện pháp chỉ đạo nhằm nâng cao chất lượng giảng dạy phân môn Luyện từ và câu lớp 5 Tải ngay 11088 Một số biện pháp giúp học sinh lớp 5 phân biệt từ đồng âm và từ nhiều nghĩa Tải ngay Với nhiều năm kinh nghiệm, chúng tôi luôn là sự lựa chọn hàng đầu cho những ai đang gặp khó khăn trong quá trình viết sáng kiến kinh nghiệm cho tất cả các chủ đề. Để nhận được sự tư vấn, báo giá dịch vụ viết thuê sáng kiến kinh nghiệm và hỗ trợ thông tin một cách nhanh chóng nhất, bạn có thể liên hệ cho Best4Team theo số hotline 0915521220 hoặc gửi thư về địa chỉ email 4. SKKN lớp 5 môn tập làm văn Tập làm văn là một trong những môn học gây khó khăn cho giáo viên trong quá trình giảng dạy. Những sáng kiến kinh nghiệm môn tập làm văn dưới đây sẽ giúp cải thiện chất lượng giờ học và kết quả của học sinh. Sáng kiến kinh nghiệm môn tập làm văn lớp Nâng cao chất lượng giảng dạy môn tập làm văn Tên đề tài Một số biện pháp nâng cao chất lượng giảng dạy môn tập làm văn cho học sinh lớp 5 Tác giả Giáo viên trường Tiểu học Văn Tiến. Mục đích của sáng kiến kinh nghiệm Rèn cho học sinh có kĩ năng làm văn, viết văn hay về các thể loại văn trong chương trình môn Tập làm văn lớp 5. Mã số đề tài SKKN_1116 DOWNLOAD TẠI ĐÂY Giải pháp giúp học sinh học tốt phân môn Tập làm văn Tên đề tài Một số giải pháp giúp học sinh lớp 5 học tốt phân môn Tập làm văn Mục đích của sáng kiến kinh nghiệm Chia sẻ kinh nghiệm, những giải pháp cụ thể giúp cải thiện chất lượng giảng dạy môn Tập làm văn lớp 5. Mã số đề tài SKKN_1117 DOWNLOAD TẠI ĐÂY Vận dụng sơ đồ tư duy vào dạy học văn tả cảnh Tên đề tài Vận dụng sơ đồ tư duy vào dạy học văn tả cảnh cho học sinh lớp 5 Tác giả Giáo viên Hoàng Thị Tình Mục đích của sáng kiến kinh nghiệm Đưa ra phương pháp vận dụng sơ đồ tư duy vào dạy học văn tả cảnh giúp học sinh phát huy tư duy logic trong làm văn tả cảnh lớp 5. Mã số đề tài SKKN_1118 DOWNLOAD TẠI ĐÂY Rèn kĩ năng viết văn miêu tả cho học sinh dân tộc thiểu số Tên đề tài Rèn kĩ năng viết văn miêu tả cho học sinh dân tộc thiểu số lớp 5 Mục đích của sáng kiến kinh nghiệm Tạo cho học sinh phát triển kỹ năng quan sát, từ đó áp dụng vào trong văn miêu tả trong chương trình lớp 5. Mã số đề tài SKKN_1119 DOWNLOAD TẠI ĐÂY Rèn kỹ năng viết văn miêu tả cho học sinh lớp Hướng dẫn học sinh lập dàn ý và viết đoạn văn tả cảnh Tên đề tài Hướng dẫn học sinh lớp 5 lập dàn ý và viết đoạn văn tả cảnh Tác giả Giáo viên Lê Hồng Hoa – Trường Tiểu học Hòa Sơn A Mục đích của sáng kiến kinh nghiệm Hướng dẫn học sinh lớp năm lập dàn ý khi viết bài, nắm chắc cấu trúc của bài văn tả cảnh. Mã số đề tài SKKN_1120 DOWNLOAD TẠI ĐÂY Tham khảo thêm các mẫu đề tài SKKN lớp 5 phân môn tập làm văn sau đây MÃ TÀI LIỆU TÊN ĐỀ TÀI LINK TẢI 11101 SKKN Một số biện pháp rèn kỹ năng nói trong giờ Tập làm văn cho học sinh Lớp 5 Tải ngay 11102 SKKN Một số biện pháp gây hứng thú cho học sinh lớp 5 học tốt văn miêu tả Tải ngay 11103 SKKN Rèn kĩ năng viết văn tả cảnh cho học sinh lớp 5 Tải ngay 11104 SKKN Một số kinh nghiệm rèn kĩ năng làm văn miêu tả Tải ngay 11105 SKKN Một số kinh nghiệm giúp học sinh lớp 5 làm tốt các bài văn miêu tả Tải ngay 11106 SKKN Một số kinh nghiệm giúp học sinh học tập hiệu quả dạng văn tả cảnh trong phân môn Tập làm văn lớp 5 Tải ngay 11107 SKKN Một số kinh nghiệm dạy tập làm văn miêu tả cho học sinh lớp 5 Tải ngay 11108 SKKN Một số giải pháp nâng cao chất lượng dạy – Học dạng bài văn tả cảnh cho học sinh lớp 5 Tải ngay 11109 SKKN Một số biện pháp trong dạy học văn tả người cho học sinh lớp 5 Tải ngay 11110 SKKN Một số biện pháp rèn kĩ năng viết văn tả người cho học sinh lớp 5 Tải ngay 11111 SKKN Một số biên pháp rèn kĩ năng làm văn miêu tả cho học sinh lớp 5 Tải ngay 11112 SKKN Một số biện pháp rèn kĩ năng làm bài văn tả người cho học sinh lớp 5 Tải ngay 11113 SKKN Một số biện pháp nâng cao hiệu quả dạy tập làm văn tả người cho học sinh lớp 5 Tải ngay 11114 SKKN Một số biện pháp hướng dẫn học sinh lớp 5 làm tốt bài văn tả cảnh Tải ngay 11115 SKKN Một số biện pháp giúp học sinh lớp 5 làm tốt bài văn miêu tả Tải ngay 11116 SKKN Một số biện pháp giúp học sinh lớp 5 học tốt thể loại văn tả cảnh Tải ngay 5. Sáng kiến kinh nghiệm môn lớp 5 môn Tiếng Anh Các sáng kiến kinh nghiệm môn tiếng Anh môn lớp 5 sẽ được giới thiệu chi tiết ngay dưới đây. Biện pháp đánh giá kỹ năng nói tiếng Anh của học sinh Tên đề tài Một vài biện pháp đánh giá kỹ năng nói tiếng Anh của học sinh lớp 5 trường Tiểu học Nguyễn Viết Xuân Tác giả Giáo viên Bùi Thị Thanh Thảo – Trường Tiểu học Nguyễn Viết Xuân Mục đích của sáng kiến kinh nghiệm Một số biện pháp giúp giáo viên có thể đánh giá năng lực nói tiếng Anh của học sinh từ đó đưa ra những cách khắc phục và cải thiện kết quả. Mã số đề tài SKKN_1122 DOWNLOAD TẠI ĐÂY SKKN môn tiếng Anh lớp Kinh nghiệm sử dụng kênh hình sgk và đồ dùng môn tiếng anh Tên đề tài Một vài kinh nghiệm khai thác, sử dụng kênh hình SGK và đồ dùng dạy học nhằm nâng cao chất lượng dạy học môn Tiếng Anh lớp 5 Mục đích của sáng kiến kinh nghiệm Đổi mới phương pháp giảng dạy môn Tiếng Anh, giới thiệu một số biện pháp giúp giáo viên khai thác kênh hình trong sách giáo khoa và thu hút sự chú ý của học sinh. Mã số đề tài SKKN_1125 DOWNLOAD TẠI ĐÂY 6. Sáng kiến kinh nghiệm lớp 5 môn Lịch sử Môn lịch sử là một bộ môn quan trọng và cực kỳ ý nghĩa. Tuy nhiên, các em học sinh thường thiếu tập trung và không có nhiều hứng thú với môn học này. Cùng tham khảo các sáng kiến kinh nghiệm môn lịch sử lớp 5 dưới đây để tìm ra những biện pháp khắc phục tình trạng này. Sáng kiến kinh nghiệm môn lịch sử lớp Sáng kiến kinh nghiệm môn lịch sử lớp 5 theo phương pháp dạy học mô hình VNEN Tên đề tài Phương pháp dạy học lịch sử lớp 5 theo mô hình VNEN Tác giả Giáo viên Hồ Mạnh Hùng – Trường Tiểu học Cầu Giát Mục đích của sáng kiến kinh nghiệm Nhằm nâng cao chất lượng học tập của học sinh, đổi mới phương pháp giảng dạy của giáo viên bằng cách áp dụng mô hình VNEN. Mã số đề tài SKKN_1126 DOWNLOAD TẠI ĐÂY Sáng kiến kinh nghiệm môn lịch sử lớp 5 biện pháp giúp học sinh yêu thích học Lịch sử Tên đề tài Một vài biện pháp giúp học sinh lớp 5 yêu thích học Lịch sử Tác giả Giáo viên giảng dạy bộ môn Lịch sử lớp 5A1 Mục đích của sáng kiến kinh nghiệm Nâng cao chất lượng giảng dạy môn lịch sử trong nhà trường và cải thiện chất lượng học tập môn lịch sử của học sinh. Mã số đề tài SKKN_1127 DOWNLOAD TẠI ĐÂY Sáng kiến kinh nghiệm môn lịch sử lớp 5 kinh nghiệm sử dụng đồ dùng Tên đề tài Kinh nghiệm sử dụng đồ dùng dạy lịch sử lớp 5 Tác giả Giáo viên Trương Thị Thanh Tâm – Trường Tiểu học Krông Ana Mục đích của sáng kiến kinh nghiệm Chia sẻ kinh nghiệm sử dụng hiệu quả đồ dùng dạy lịch sử lớp 5 và ứng dụng trong các tiết học lịch sử để nâng cao chất lượng giảng dạy. Mã số đề tài SKKN_1128 DOWNLOAD TẠI ĐÂY Sáng kiến kinh nghiệm môn lịch sử lớp 5 kinh nghiệm khai thác kênh hình sách giáo khoa Tên đề tài Một số kinh nghiệm khai thác kênh hình sách giáo khoa trong giảng dạy phân môn Lịch sử lớp 4,5 Tác giả Giáo viên Nguyễn Thị Thanh Đào – Trường Tiểu học Trần Phú Mục đích của sáng kiến kinh nghiệm Chia sẻ những kinh nghiệm về việc sử dụng hình ảnh minh họa trong sách giáo khoa lịch sử lớp 4,5 và ứng dụng chúng trong quá trình giảng dạy. Mã số đề tài SKKN_1129 DOWNLOAD TẠI ĐÂY Sáng kiến kinh nghiệm môn lịch sử lớp 5 biện pháp nâng cao chất lượng dạy Tên đề tài Một số biện pháp nâng cao chất lượng dạy – học phân môn Lịch sử ở lớp 5 Tác giả Giáo viên Lê Thị Hà – Trường Tiểu học Thị trấn Cẩm Thủy Mục đích của sáng kiến kinh nghiệm dựa trên kinh nghiệm cá nhân chia sẻ một số biện pháp giúp nâng cao chất lượng dạy học môn lịch sử lớp 5. Đưa ra những phương pháp đổi mới cách dạy và cải thiện kết quả. Mã số đề tài SKKN_1130 DOWNLOAD TẠI ĐÂY MÃ TÀI LIỆU TÊN ĐỀ TÀI LINK TẢI 11072 SKKN Một số biện pháp tạo hứng thú học tập môn lịch sử cho học sinh lớp 5 Tải ngay 11073 SKKN Một số biện pháp nhằm nâng cao chất lượng dạy học môn Lịch sử lớp 5 Tải ngay 11074 SKKN Một số biện pháp nâng cao chất lượng dạy – Học phân môn Lịch sử lớp 5 Tải ngay 11075 SKKN Một số biện pháp chỉ đạo, hướng dẫn giáo viên nâng cao chất lượng Dạy – Học phân môn Lịch sử lớp 5 Tải ngay 11076 SKKN Chỉ đạo dạy học phân môn Lịch sử – Phần “Tìm hiểu Lịch sử địa phương” ở lớp 5 Tải ngay 11077 SKKN Ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học Lịch sử lớp 5 Tải ngay 11078 SKKN Một số kinh nghiệm về Ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy – Học phân môn Lịch sử Tải ngay 11079 SKKN Thiết kế một số trò chơi học tập môn Lịch sử lớp 5 Tải ngay 7. Sáng kiến kinh nghiệm lớp 5 môn Địa Lý Trong chương trình học môn địa lý lớp 5, học sinh sẽ được tìm hiểu về điều kiện tự nhiên và điều kiện kinh tế của Việt Nam cùng một số châu lục trên thế giới. Thông qua các kiến thức được truyền tải, học sinh sẽ có thêm nhiều hiểu biết về thế giới xung quanh mình. Với khối lượng chương trình học khá nhiều, đòi hỏi giáo viên phải sáng tạo nhiều cách dạy học mới lạ, thú vị để tạo sự yêu thích, tự giác học tập cho học sinh lớp 5. Dưới đây là một số sáng kiến kinh nghiệm môn địa lý lớp 5 được chọn lọc và đánh giá cao nhất mà các thầy cô có thể tham khảo. Chọn lọc thêm các mẫu skkn cho giáo viên lớp 5 môn Địa Lý tại đây MÃ TÀI LIỆU TÊN ĐỀ TÀI LINK TẢI 11060 SKKN Một số biện pháp nhằm nâng cao hiệu quả khi dạy học dạng bài ôn tập Địa lí lớp 5 Tải ngay 11061 SKKN Ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy bài Châu Mĩ tiếp theo phần Địa lí Tải ngay 11062 SKKN Một số biện pháp phát huy tính tích cực của học sinh trong học tập phân môn Địa lí lớp 5 Tải ngay 11063 SKKN Một số biện pháp giúp học sinh lớp 5A trường Tiểu học Ban Công học tốt phân môn Địa lí Tải ngay 11064 SKKN Sử dụng một số trò chơi có hiệu quả trong dạy học Địa lí lớp 5 Tải ngay 11065 SKKN Nâng cao hiệu quả học tập của học sinh đối với môn Địa lí lớp 5 qua Sử dụng có hiệu quả một số trò chơi học tập Tải ngay 8. Sáng kiến kinh nghiệm môn tập đọc lớp 5 Môn tập đọc lớp 5 với phân bổ chương trình tập trung vào các tác phẩm văn học quê hương đất nước mang tính trữ tình với vốn ngôn ngữ giàu có và phong phú. Thông qua môn học, các em được rèn luyện khả năng đọc diễn cảm, cách cảm nhận câu từ. Từ đó, phát triển khả năng ngôn ngữ và giao tiếp của bản thân được mạch lạc, trôi chảy. Các sáng kiến kinh nghiệm chủ đề này sẽ giúp các thầy cô hiểu thêm về những khó khăn, thách thức trong môn học để có thể đưa ra nhiều biện pháp khả thi để nâng cao chất lượng dạy và học môn tập đọc lớp 5. Xem thêm các mẫu SKKN lớp 5 môn Tập đọc tại đây MÃ TÀI LIỆU TÊN ĐỀ TÀI LINK TẢI 11089 SKKN Một số biện pháp rèn đọc cho học sinh nhằm nâng cao chất lượng phân môn Tập đọc ở lớp 5 Tải ngay 11090 SKKN Một số biện pháp rèn đọc cho học sinh lớp 5 Tải ngay 11091 SKKN Một số biện pháp giúp học sinh lớp 5A trường Tiểu học Luận Khê 2 về rèn kĩ năng đọc Tải ngay 11092 Sáng kiến kinh nghiệm Rèn kỹ năng đọc hiểu cho học sinh lớp 5 Tải ngay 11093 SKKN Nâng cao kỹ năng đọc cho học sinh lớp 5 Tải ngay 11094 SKKN Một số biện pháp rèn kĩ năng đọc cho học sinh lớp 5 thông qua tiết tập đọc Tải ngay 11095 SKKN Một số biện pháp giúp học sinh lớp 5 nói và viết chuẩn tiếng phổ thông Tải ngay 11096 SKKN Rèn kỹ năng kể chuyện cho học sinh lớp 5 theo hướng tích cực Tải ngay 11097 SKKN Sử dụng sơ đồ tư duy nhằm phát huy tính tích cực trong dạy học tiếng việt cho học sinh lớp 5 Tải ngay 11098 SKKN Phát huy tính tích cực, chủ động của học sinh trong các giờ kể chuyện lớp 5 Tải ngay 11099 SKKN Ứng dụng công nghệ thông tin tạo bài giảng thân thiện trong dạy học phân môn tập đọc lớp 5 Tải ngay 11100 SKKN Một số biện pháp rèn kĩ năng đọc diễn cảm cho học sinh lớp 5 Tải ngay 9. Sáng kiến kinh nghiệm mới nhất Mã số Tên đề tài Linh tải 1155 SKKN Một số biện pháp nâng cao hiệu quả sử dụng đồ dùng dạy học trong môn Thể dục lớp 5 Tải ngay 1156 SKKN Một số biện pháp giáo dục kĩ năng sống cho học sinh lớp 5 Tải ngay 1157 Một số biện pháp nâng cao chất lượng học tập bằng phương pháp tổ chức trò chơi trong môn khoa học lớp 5 có hiệu quả Tải ngay 1159 SKKN Một số kinh nghiệm trong giảng dạy phần mềm Encore 5 Tải ngay 1161 SKKN Một số kinh nghiệm giảng dạy tiết An toàn giao thông đối với học sinh lớp 5 Tải ngay 1162 SKKN Một số biện pháp giáo dục kĩ năng sống cho học sinh lớp 5 Tải ngay 1163 SKKN Một số kinh nghiệm trong giảng dạy chương trình Lập trình Logo môn Tin học lớp 5 Tải ngay 1165 SKKN Một số biện pháp nâng cao hiệu quả thảo luận nhóm trong phân môn Địa lí 5 Tải ngay 1168 Công tác chỉ đạo lồng ghép giáo dục môi trường vào giảng dạy ở khối lớp 5 VNEN Tải ngay 7. SKKN tiểu học lớp 5 môn âm nhạc Dưới đây là các mẫu sáng kiến kinh nghiệm âm nhạc tiểu học bạn đọc có thể tham khảo Mã Đề tài Tải ngay S1319 Sáng kiến kinh nghiệm Phương pháp dạy phát triển khả năng Âm nhạc lớp 5 Tải ngay 1312 Một số biện pháp nhằm nâng cao chất lượng học tập môn Âm nhạc cho học sinh lớp 5 Tải ngay 1317 Sáng kiến kinh nghiệm Một số biện pháp giúp học sinh học tốt quy trình vẽ theo Âm nhạc ở Lớp 4, Lớp 5 Tải ngay Best4Team đã giới thiệu đến các thầy cô 35 sáng kiến kinh nghiệm tiểu học lớp 5 cực kỳ hấp dẫn và thú vị, có tính ứng dụng cao. Mong rằng các sáng kiến kinh nghiệm lớp 5 này sẽ giúp ích cho thầy cô trong quá trình giảng dạy của mình. Để tìm hiểu thêm và được tư vấn về các sáng kiến kinh nghiệm lớp 5 khác như sáng kiến kinh nghiệm lớp 5 môn tập đọc hay sáng kiến kinh nghiệm lớp 5 môn địa lý, quý thầy cô có thể liên hệ trực tiếp với Best4team qua số điện thoại 0915 521 220 hoặc email Trong hệ thống giáo dục và đào tạo thì giáo dục bậc tiểu học là rất quan trọng. Trường tiểu học là nơi con người được tổ chức học tập một cách chính quy và có tổ chức nhất. Vào tiểu học, mỗi học sinh được tạo cơ hội để tiếp thu giáo dục, ý thức đầy đủ nghĩa vụ, trách nhiệm cũng như vinh dự với các hoạt động học tập và rèn luyện. Trong chương trình tiểu học, cùng với môn toán môn Tiếng việt chiếm khá nhiều thời gian so với các môn học khác. môn Tiếng Việt có nhiệm vụ hình thành và phát triển cho học sinh các kĩ năng sử dụng Tiếng Việt để học tập và giao tiếp trong các môi trường của lứa qua việc dạy học Tiếng Việt, góp phần rèn luyện tư duy, cung cấp cho học sinh những kiến thức sơ giản về xã hội, tự nhiên và con người, về văn hóa, văn học của Việt Nam và nước ngoài. Bồi dưỡng tình yêu Tiếng Việt và hình thành thói quen giữ gìn sự trong sáng, giàu đẹp của Tiếng Việt, góp phần hình thành con người Việt Nam xã hội chủ nghĩa. Môn Tiếng Việt gồm nhiều phân môn khác nhau như tập đọc, luyện từ và câu, kể chuyện, tập viết, chính tả, tập làm văn. Song khó hơn cả đối với người dạy cũng như đối với người học là phân môn Tập làm văn. Tập làm văn là một phân môn rất quan trọng trong chương trình dạy học tiểu học, nó không chỉ giúp học sinh hình thành các kĩ năng Nghe, nói, đọc, viết mà còn rèn cho học sinh khả năng giao tiếp, quan sát, phân tích tổng hợp và đặc biệt còn hình thành cho học sinh những phẩm chất tốt đẹp của con người mới hiện đại và năng động. Dạy Tập làm văn là dạy học sinh cách nhìn nhận cuộc sống xung quanh trong thực tế vốn có của nó với cảm xúc thực của các em. Đồng thời cũng dạycác em cách ghi lại sự nhìn nhận ấy qua các văn bản- còn gọi là đoạn văn, bài văn một cách chính xác về đối tượng, về ngữ pháp Tiếng Việt. Bạn đang xem tài liệu "Sáng kiến kinh nghiệm Giúp học sinh lớp 5 làm tốt bài văn tả cảnh", để tải tài liệu gốc về máy bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên1. Mở đầu - Lí do chọn đề tài Trong hệ thống giáo dục và đào tạo thì giáo dục bậc tiểu học là rất quan trọng. Trường tiểu học là nơi con người được tổ chức học tập một cách chính quy và có tổ chức nhất. Vào tiểu học, mỗi học sinh được tạo cơ hội để tiếp thu giáo dục, ý thức đầy đủ nghĩa vụ, trách nhiệm cũng như vinh dự với các hoạt động học tập và rèn luyện. Trong chương trình tiểu học, cùng với môn toán môn Tiếng việt chiếm khá nhiều thời gian so với các môn học khác. môn Tiếng Việt có nhiệm vụ hình thành và phát triển cho học sinh các kĩ năng sử dụng Tiếng Việt để học tập và giao tiếp trong các môi trường của lứa qua việc dạy học Tiếng Việt, góp phần rèn luyện tư duy, cung cấp cho học sinh những kiến thức sơ giản về xã hội, tự nhiên và con người, về văn hóa, văn học của Việt Nam và nước ngoài. Bồi dưỡng tình yêu Tiếng Việt và hình thành thói quen giữ gìn sự trong sáng, giàu đẹp của Tiếng Việt, góp phần hình thành con người Việt Nam xã hội chủ nghĩa. Môn Tiếng Việt gồm nhiều phân môn khác nhau như tập đọc, luyện từ và câu, kể chuyện, tập viết, chính tả, tập làm văn. Song khó hơn cả đối với người dạy cũng như đối với người học là phân môn Tập làm văn. Tập làm văn là một phân môn rất quan trọng trong chương trình dạy học tiểu học, nó không chỉ giúp học sinh hình thành các kĩ năng Nghe, nói, đọc, viết mà còn rèn cho học sinh khả năng giao tiếp, quan sát, phân tích tổng hợp và đặc biệt còn hình thành cho học sinh những phẩm chất tốt đẹp của con người mới hiện đại và năng động. Dạy Tập làm văn là dạy học sinh cách nhìn nhận cuộc sống xung quanh trong thực tế vốn có của nó với cảm xúc thực của các em. Đồng thời cũng dạycác em cách ghi lại sự nhìn nhận ấy qua các văn bản- còn gọi là đoạn văn, bài văn một cách chính xác về đối tượng, về ngữ pháp Tiếng Việt. Tập làm văn lớp 5 gồm nhiều nội dung, một trong những nội dung chính của chương trình tập làm văn 5 là văn miêu tả. Tả cảnh là một kiểu bài khó vì học sinh không có khả năng quan sát tinh tế, không cảm nhận được vẻ đẹp của cảnh hay những thay đổi của cảnh, không biết dựa vào cảm xúc của mình để làm cảnh đó trở nên đẹp hơn, sinh động hơn, gần gũi hơn. Làm thế nào để cho học sinh làm văn hay và có hiệu quả thì lại là một vấn đề rất khó khăn, cần phải suy nghĩ và dày công nghiên cứu của những người làm công tác giáo dục. Thực tế giảng dạy Tập làm văn phần tả cảnh, bản thân người giáo viên là người hướng dẫn đôi khi cũng cảm thấy lúng túng, bí từ và không biết phải hướng dẫn thế nào để học sinh có thể viết được bài văn hay, có hình ảnh có cảm xúc. Một số tài liệu như sách giáo khoa, sách giáo viên, sách thiết kế thì hướng dẫn chung chung, còn một số sách khác như văn mẫu lại chỉ có các bài văn đã viết sẵn mà không có một sự hướng dẫn cụ thể nào để định hướng cho giáo viên cũng như học sinh. Là một giáo viên tiểu học tôi luôn trăn trở suy nghĩ để làm thế nào cho học sinh thích làm văn, viết văn chân thật, có cảm xúc và sinh động. Năm học 2015-2016, tôi mạnh dạn đề xuất một vài biện pháp nhỏ “Giúp học sinh lớp 5 làm tốt bài văn tả cảnh” để bạn bè đồng nghiệp cùng tham khảo và suy nghĩ. - Mục đích nghiên cứu Từ những thực tế giảng dạy của giáo viên và học tập của học sinh, việc đưa ra một số biện pháp giúp học sinh lớp 5 làm tốt bài văn tả cảnh nhằm mục đích sau - Tìm hiểu những ưu điểm và hạn chế trong quá trình dạy và học của giáo viên và học sinh. - Đưa ra một số biện pháp để phát huy các ưu điểm đó và đặc biệt là đề ra biện pháp để khắc phục những hạn chế khi dạy và học văn miêu tả. - Giúp học sinh có hứng thú với phân môn Tập làm văn nói chung và văn tả cảnh nói riêng. - Đối tượng nghiên cứu Một số giải pháp giúp học sinh lớp 5 làm tốt văn tả cảnh. - Phương pháp nghiên cứu * Phương pháp nghiên cứu xây dưng cơ sở lí thuyết. - Đọc các tài liệu giáo dục có liên quan đến tâm lí học sinh, tài liệu, sách giáo khoa. - Đọc và tìm hiểu về một số phương pháp dạy Tiếng Việt, các tài liệu bồi dưỡng học sinh giỏi môn Tiếng Việt. * Phương pháp điều tra, khảo sát thực tế. - Phỏng vấn học sinh các vấn đề có liên quan. - Đọc và phân tích bài văn của học sinh. - Trao đổi về phương pháp dạy học với giáo viên trong khối. * .Phương pháp tổng kết kinh nghiêm. * .Phương pháp so sánh đối chiếu. 2 . Nội dung sáng kiến kinh nghiệm Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm Văn tả cảnh là loại văn dùng lời với những hình ảnh, cảm xúc làm cho người đọc, người nghe có thể hình dung được rõ nét và cụ thể về một cảnh vật nào đó xung quanh ta. Như vậy văn tả cảnh có thể xem là một văn bản nghệ thuật có sử dụng ngôn ngữ văn chương để miêu tả sự vật hiện tượng một cách cụ thể sinh động. Bất kì hiện tượng nào trong thực tế đời sống cũng có thể miêu tả được, tuy nhiên bằng những cảm xúc khác nhau của mỗi người, mỗi hiện tượng lại được lại được miêu tả với cách thể hiện riêng qua việc quan sát, sử dụng từ ngữ và cách diễn đạt khác nhau. Đối tượng của bài văn tả cảnh là những cảnh vật quen thuộc xung quanh ta như biển cả, cánh đồng, hàng cây...Khi viết bài văn tả cảnh cần đặc biệt tập trung vào những nét tiêu biểu của cảnh vật đó. Để bài văn được sinh động và hấp dẫn hơn với người đọc ta có thể lồng vào đó việc tả người, tả vật với nhưng cung bậc cảm xúc khác nhau. Ngôn ngữ trong văn miêu tả cần chính xác, cụ thể, giàu hình ảnh và có nét riêng biệt. Chính vì thể để có bài văn hay đòi hỏi người viết phải có hiểu biết về phương pháp làm văn, phải biết dùng từ ngừ, biết vận dụng linh hoạt các biện pháp nghệ thuật tu từ được học. Thực trạng vấn đề a. Sách giáo khoa. Hiện nay theo phân phối chương trình trong sách giáo khoa có 19 tiết tả cảnh, trong đó có 13 tiết lý thuyết kết hợp thực hành, còn lại là kiểm tra và trả bài. Nội dung tả cảnh tập trung vào các cảnh Một buổi trong ngày, một hiện tượng thiên nhiên, trường học, cảnh sông nước. Với các nội dung trên, yêu cầu viết lại chủ yếu là đoạn văn. Do đó, với mỗi cảnh học sinh ít được viết hoàn thiện một bài văn hoàn chỉnh ngay trên lớp để thầy cô và bạn bè trực tiếp góp ý. b. Người học về phía học sinh - Học sinh chưa có hứng thú viết văn đặc biệt là văn miêu tả - Khi làm văn, học sinh miêu tả hời hợt, chung chung không là nổi bật được cảnh đang tả. - Bài văn học sinh làm thường vay mượn ý tình của người khác, các em thường sao chép những bài văn mẫu thành bài văn của mình không kể đầu bài quy định như thế nào. Với cách làm ấy các em không cần biết đối tượng cần miêu tả gì, không chú ý tới đặc điểm nổi bật tạo nên nét riêng của cảnh, cũng như không có cảm xúc về nó. - Học sinh chưa có ý thức quan sát đối tượng miêu tả và ghi chép những điều quan sát được một cách cụ thể và chi tiết. - Học sinh tiểu học vốn sống, vốn kiến thức và những rung cảm trước cái đẹp còn hạn chế nên chưa thổi được vào cảnh cái hồn để cảnh miêu tả trở nên sinh động, ấn tượng hơn. - Học sinh chưa có phương pháp làm văn cụ thể, việc tiếp thu kiến thức làm văn đến vận dụng kiến thức đó chưa chủ động và linh hoạt. - Kĩ năng vận dụng các từ ngữ gợi hình, gợi tả và các biện pháp nghệ thuật tu từ còn lúng túng. c Người dạy - Giáo viên chỉ có một con đường duy nhất là hình thành các hiểu biết về lí thuyết, thể loại văn, kĩ năng làm văn... Đó là qua phân tích các bài văn mẫu với lý thuyết khô khan, khó hiểu. - Giáo viên chưa chủ động, sáng tạo trong dạy học, chưa gây hứng thú cho học sinh khi học văn. - Một số giáo viên còn mắc bệnh thành tích trong dạy học. Để đối phó với việc học sinh làm kém và đảm bảo “chất lượng” khi kiểm tra, thi cử... nhiều cô giáo, thầy giáo cho học sinh học thuộc làm sẵn một số bài văn mẫu để các em khi gặp đầu bài tương tự cứ thế mà chép ra làm cho các em lệ thuộc vào bài mẫu, không có sáng tạo trong làm bài. - Ra đề bài chưa thích hợp với học sinh theo từng vùng miền, địa phương. Khiến học sinh vô cùng lúng túng khi miêu tả. Ví dụ Đề bài yêu cầu tả cánh đồng lúa chín, thực tế học sinh chưa được nhìn thấy hay được quan sát cánh đồng lúa bao giờ. - Giáo viên không thực hiện đúng các yêu cầu khi trả bài viết của học sinh, không giúp các em nhận thấy được những lỗi sai của mình khi làm bài để có sự chỉnh sửa rút kinh nghiệm cho bài làm sau. Các biện pháp đã sử dụng để giúp học sinh lớp 5 làm tốt văn tả cảnh Đứng trước thực trạng dạy và học như trên yêu cầu đặt ra cấp thiết là phải đổi mới phương pháp dạy học để học sinh đến với phân môn Tập làm văn thể loại miêu tả cảnh một cách say mê, hứng thú để từ đó có cảm xúc viết văn. Từ kinh nghiệm dạy học của mình, tôi xin đưa ra một số biện pháp để giải quyết trình bày các vấn đề được nêu ở trên để học sinh làm tốt bài văn tả cảnh như sau - Học sinh cần nắm được 4 yêu cầu khi làm văn miêu tả + Cụ thể hóa sự vật tả cái gì? Ví dụ Tả biển thì tập trung tả biển, không miên man tả sâu cảnh con đường dẫn ra biển hay cảnh trời mây vào thời điểm đó cho dù các sự vật đó cũng có liên quan. + Cá thể hóa sự vật tả như thế nào?. Tả cảnh nào thì người đọc hình dung cảnh đó chứ không bị lẫn lộn với cảnh khác. Ví dụ Tả cảnh biển thì phải tả chủ yếu những yêu tố liên quan không thể tách rời như Nước, sóng, thuyền bè, bãi cát... + Mục đích hóa sự vật tả với mục đích gì Ví dụ Tả biển với mục đích đó là tả lại một cảnh đẹp rất đáng tự hào của người dân quê hương. + Cảm xúc hóa sự vật tả với tư tưởng, tình cảm, thái độ ra sao? Ví dụ Tả biển với niềm tự hào, với sự ngưỡng mộ về một vẻ đẹp nên thơ... - Cung cấp cho học sinh các bước làm văn miêu tả. + Bước 1 Tìm hiểu đề + Bước 2 Quan sát tìm ý + Bước 3 Sắp xếp ý lập dàn ý + Bước 4 Viết bài hoàn chỉnh + Bước 5 Kiểm tra lại bài. Tuy rằng hiện nay sách giáo khoa không còn những tiết riêng cho tìm hiểu đề, quan sát tìm ý nhưng qua mỗi đề văn giáo viên phải hướng dẫn học sinh làm theo các bước kể trên. Để rèn cho học sinh thói quen làm tuần tự theo các bước kể trên khi làm văn thì mỗi bước làm giáo viên cũng phải hướng dẫn học sinh một cách tỉ mỉ về phương pháp cũng như cách suy nghĩ, cách thực hiện bài làm. Cụ thể * Bước 1 Tìm hiểu đề - Tác dụng Giúp học sinh xác định được yêu cầu đề bài, tránh làm lạc đề. Nói cách khác tìm hiểu đề để định hướng học sinh nắm được mình đang làm bài văn thuộc thể loại gì, tả cái gì, đối tượng đó có những yêu cầu, giới hạn đến đâu... - Cách thực hiện Hướng dẫn học sinh làm những công việc sau + Đọc kĩ đề. + Phân tích đề. Phân tích đề bằng cách - Gạch 1 gạch dưới các từ xác định thể loại bài văn. - Gạch 2 gạch dưới từ xác định đối tượng miêu tả. - Gạch một nét đứt dưới các từ xác định giới hạn miêu tả. Ví dụ Đề bài Hãy miêu tả một cảnh đẹp nơi em ở vào một mùa trong năm. Học sinh tìm hiểu và phân tích đề bài qua việc trả lời các câu hỏi ?/ Hãy xác định thể loại làm văn? ?/ Đối tượng miêu tả là gì? ?/ Mấy cảnh? Cảnh đó được miêu tả vào thời gian nào ? Thể loại Đối tượng miêu tả Giới hạn miêu tả Miêu tả Cảnh đẹp Không gian Thời gian Đặc điểm Nơi em ở Một mùa trong năm Một cảnh Sau khi trả lời đúng các câu hỏi trên , học sinh thực hành gạch chân trực tiếp trên đề bài. Đề bài Hãy miêu tả một cảnh đẹp nơi em ở vào một mùa trong năm. * Bước 2 Bước quan sát và tìm ý - Tầm quan trọng Là bước quyết định thành công của bài văn, học sinh muốn viết được bài văn hay, sống động phải có được sự quan sát trực tiếp đối tượng miêu tả và phải có sự ghi chép tỉ mỉ, chi tiết những đặc điểm mình miêu tả. - Cách thực hiện Giáo viên cần hướng dẫn học sinh quan sát trực tiếp đối tượng miêu tả nhiều lần và bằng nhiều giác quan khác nhau như thị giác, thính giác, vị giác, khứu giác, xúc giác... nhằm giúp các em nhận biết về cảnh đầy đủ và chính xác hơn. * Luyện kĩ năng quan sát Muốn quan sát có hiệu quả, quan sát phải có tính mục đích, người quan sát phải có cách nghĩ, cách cảm của riêng mình. Quan sát để làm văn nhằm phản ánh một đối tượng cụ thể, vừa chi tiết, vừa có tính khái quát. Qua chi tiết, người đọc phải thấy được bản chất của sự việc. Vì vậy quan sát phải có lựa chọn. Nếu yêu cầu các chi tiết cụ thể nhưng đó không phải là những chi tiết rời rạc, tản mạn, mang tính chất liệt kê. Chi tiết không cần nhiều mà phải chọn lọc, phải tinh. Đó là những chi tiết lột được các thần của cảnh. Khi quan sát, cần sử dụng đồng thời nhiều giác quan và điều quan trọng là phải quan sát bằng tấm lòng. Mục đích quan sát sẽ quy định đối tượng và phương pháp quan sát. Để tả cảnh, cần xác định vị trí quan sát. thời điểm quan sát, trình tự và nội dung quan sát. Quan sát phải luôn gắn với việc tìm ý và tìm từ ngữ để diễn tả. Để giúp quan sát và tìm ý, với mỗi đề bài cần có một hệ thống câu hỏi gợi ý nội dung quan sát và các ý cần xác lập. Nếu học sinh không thực hiện tốt bước quan sát và tìm ý thì học sinh sẽ không có chất liệu để làm văn từ đó học sinh sẽ không có hứng thú làm bài hoặc sao chép bài văn từ những bài văn mẫu. Tuy nhiên , giáo viên cần hướng dẫn học sinh cách ghi chép tỉ mỉ những điều mình quan sát tạo thành một cuốn cẩm nang để khi miêu tả học sinh có sẵn chất liệu để làm bài. Với bất kì một đề bài nào tôi cũng lập bảng quan sát và yêu cầu các en ghi kết quả quan sát vào bảng đó. Mắt thấy Thị giác Tai nghe Thính giác Mũi ngửi Khứu giác Tay cầm Xúc giác * Quan sát theo không gian Vị trí Xa Gần Trên Dưới Trong Ngoài Bên trái Bên phải Đắng sau Đằng trước Quan sát theo thời gian Thời điểm Sáng Trưa Chiều Tối Xuân Hạ Thu Đông Mưa. nắng Ví dụ Khi tả biển quê em. Học sinh quan sát và hoàn thành bảng quan sát như sau Mắt thấy Thị giác - Biển rộng mênh mông, trải dài - Thuyền bè đi lại trên biển tấp nập - Sóng nhấp nhô - Bãi cát trải dài, trắng xoá - Mặt trời, mặt trăng soi báng xuống mặt nước - Mặt biển loang loáng. lấp lánh - Lũ trẻ tắm bơi lội tung tăng - Ánh điện nhà máy tạo thành vết sáng loang loáng. Tai nghe Thính giác - Sóng vỗ rì rào, soàn soạt - Gió thổi bên hàng phi lao rì rầm, xào xạc - Tiếng sóng xô mạn thuyền - Tiếng hát của ngư dân trong đêm trên biển - . Mũi ngửi Khứu giác - Mùi tanh tanh của thuyền no bụng cá - Mùi mặn mà của muối biển..... Tay cầm Xúc giác - Nước mát rượi - Từ những ghi chép quan sát trên thì chắc chắn các em sẽ làm được những bài văn vô cùng sinh động và hấp dẫn. Tuy nhiên quan sát bằng các giác quan chưa đủ mà giáo viên cũng cần phải hướng dẫn học sinh quan sát theo trình tự không gian và thời gian. Ví dụ Biển được quan sát theo trình tự thời gian. Sáng - Mặt trời như chiếc thau đồng đỏ ối nhô lên. - Nước biển màu hồng nhạt. - Sóng đuổi nhau vào bờ tung trắng xoá. - Từng đoàn thuyền đánh cá rẽ màn sóng bạc ra khơi. - Trên bờ cát ,các cụ ông,cụ bà tập thể dục. Trưa - Mặt trời chiếu tia nắng chói chang . - Trời xanh thẳm,nước biển thẳm xanh. - Biển vắng lặng không một bóng người. Chiều - Mặt trời gác trên rặng phi lao. - Lũ trẻ ra biển chơi. Đám con trai thì đá bóng,thả con gái thì xây những lâu đài trên cát. - Chơi xong cả lũ nhảy tòm xuống biển .Biển như dang rộng cánh tay ôm chúng tôi vào lòng. Làn nước mát rượi ngập tràn tâm hồn lũ trẻ. - Đoàn thuyền no bụng cá nối đuôi nhau cập bờ. Tối - Trăng lên, ánh trăng toả xuống mặt biển. - Mặt biển như trải rộng mênh mông, bàng bạc một màu. - Ánh điện Nhà máy Xi măng Nghi Sơn tạo thành vệt sáng lung linh. Xuân Hạ - Biển như một nàng công chúa bước ra từ câu chuyện cổ ồn ào náo nhiệt. Thu - Nước biển dâng cao, mấp mé bờ. - Sóng cuồn cuộn xô vào bờ soàn soạt. Đông Mưa. nắng - Trời nắng, mặt biển lấp lánh như được dát vàng. Nói tóm lại, giáo viên lưu ý cho học sinh khi quan sát một số điểm sau + Khi quan sát học sinh phải nhìn ngắm cảnh trước mặt. + Học sinh phải quan sát nhiều lần, quan sát tỉ mỉ ở nhiều góc độ , nhiều khía cạnh ở thời gian, địa điểm khác nhau. + Khi quan sát học sinh phải tìm ra những nét chính, trọng tâm của cảnh, sẵn sàng bỏ đi những nét thừa không cần thiết Cho nên học sinh không cần điền tất cả các ô gợi ý trên. + Học sinh cần phải tìm được nét tiêu biểu, đặc sắc của cảnh. Phải bộc lộ cảm xúc hứng thú say mê của mình trước đối tượng quan sát. + Học sinh phải tìm được những từ ngữ chính xác, những câu văn ngắn ngọn để ghi lại những gì quan sát được . * Bước 3. Sắp xếp ý và lập dàn ý - Sau khi quan sát và tìm ý , truớc khi lập dàn bài chi tiết, học sinh cần xác định trình tự miêu tả để sắp xếp các ý một cách hợp lí. Trình tự miêu tả trong văn tả cảnh có thể là trình tự không gian, có thể là trình tự thời gian tuỳ theo từng cảnh để lựa chọn cho phù hợp. Ví dụ Với bài tả khu vườn vào buổi sáng, ta nên chọn trình tự không gian. + Trước cửa vườn + Giữa vườn + Góc vườn bên trái + Góc vườn bên phải + Cuối vườn Tuy nhiên, ta vẫn có thể chọn trình tự thời gian + Khoảng trời phía đông ửng hồng + Mặt trời bắt đầu nhô lên sau rặng tre. + Khi ánh nắng ban mai bắt đầu toả xuống... + Mặt trời lên cao. Lập dàn ý. Do nội dung chương trình trong sách giáo khoa phân bố thì học sinh luyện viết các đoạn văn tả cảnh rất nhiều. Những bài văn tả cảnh hoàn chỉnh chỉ yêu cầu thực hiện trong các tiết kiểm tra. Chính vì thế, tôi đưa dàn ý chung cho một bài văn tả cảnh, và cả dàn ý cho một đoạn văn tả cảnh để học sinh dựa vào đó viết. + Dàn ý chung cho một bài văn tả cảnh cụ thể như sau Bố cục Dàn bài 1. Mở bài - Giới thiệu cảnh định tả 2. Thân bài * Tả bao quát * Tả chi tiết + Tả từng bộ phận của cảnh Nếu lựa chọn trình tự không gian + Tả cảnh theo sự thay đổi của thời gian nếu lựa chọn theo trình tự không gian. * Lưu ý - Có thể kết hợp cả hai trình tự. - Lồng ghép tình cảm, cảm xúc và nhận xét đánh giá về cảnh trong quá trình miêu tả. - Kết hợp tả hoạt động của người song chỉ lướt qua để tránh nhầm sang dạng bài tả cảnh sinh hoạt. 3. Kết bài + Nêu nhận xét, đánh giá +Tình cảm + Hành động + Dàn ý chung cho yêu cầu viết một đoạn văn. Mở đoạn Giới thiệu cảnh sẽ tả Thân đoạn Tả chi tiết những đặc điểm nổi bật của cảnh Kết đoạn Nêu tình cảm, nhận xét đánh giá về cảnh. Sau khi có trong tay dàn ý chung cho cho bài văn, học sinh sẽ áp dụng để lập dàn ý chi tiết. Dàn ý này cũng chính là cái sườn sát nhất cho học sinh viết thành bài văn cụ thể. Ví dụ + Dàn ý cho bài văn tả cảnh khu vườn vào một buổi sáng theo trình tự không gian Bố cục Dàn ý chi tiết bài - Khu vườn vào buổi sáng thật đẹp 2. Thân bài Bao quát Khi nắng ban mai vàng như mật ong chiếu xuống, khu vườn như bừng tỉnh sau một đêm tắm sương. + Trước vườn - Nàng Hồng măng trên mình hạt sương long lanh đang e lệ trong lá. - Cánh hoa đỏ thắm mịn màng, khum khum úp sát vào nhau. - Nàng Cúc cũng thay cho mình bộ váy vàng rực rỡ để chờ đón anh ong bước đến chơi. - Các nàng thi nhau toả hương làm cả một khoảng không gian thơm mát. + Giữa vườn - Hai hàng rau cải xanh mơn mởn chen nhau mọc. - Những lá cải to bản thi nhau vươn cao hứng ánh nắng vàng óng. + Góc bên trái - Cây bưởi nặng nhọc mang trên mình những trái bưởi tròn lông lốc. - Lũ sơn ca, hoạ mi ngủ đêm trên cành đang bay nhảy, cất tiếng hát véo von chào buổi sáng. + Góc bên phải - Mấy anh ớt đỏ gầy leo kheo đã tỉnh giấc. - Anh ngả nghiêng vặn mình trong gió + Cuối vườn - Mẹ con bác chuối lục đục gọi nhau dậy tập thể dục. - Những cánh tay to bản giơ cao phần phật trong gió - Mấy đứa chuối con thấy chuối mẹ tập vỗ tay reo vui làm chút sương cuối cùng rơi vội xuống đất. 3. Kết bài - Nhìn cảnh khu vườn vào buổi sáng mới thấy được vẻ đẹp và sức sống mãnh liệt của cây cối nơi đây. Lưu ý Mỗi một ô của dàn bài chi tiết sẽ tạo thành một đoạn văn khi làm bài. Tuy vậy, tùy vào nội dung và khả năng mà các em có thể điều chỉnh thêm, bớt số đoạn cho phù hợp. Bước 4 Tạo bài văn Đây là giai đoạn quan trọng nhất và cũng là khâu khó nhất, đòi hỏi học sinh phải linh hoạt vận dụng nhiều kiến thức để làm. Học sinh phải biết + Dùng từ, đặt câu, dựng đoạn + Vận dụng phong cách ngôn ngữ văn bản + Bám sát dàn bài để viết thành bài văn hoàn chỉnh. Muốn học sinh làm tốt bước này, giáo viên cần hướng dẫn học sinh thực hiện theo Kéo xuống để xem hoặc tải về! Tải file A/ PHẦN MỞ ĐẦUI. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI Môn Tiếng Việt trong nhà trường phổ thông nói chung và trong trường Tiểu học nói riêng, có một vị trí vô cùng quan trọng. Môn học này là cơ sở, là nền tảng giúp học sinh học tốt các môn học khác. Tiếng Việt vừa là một khoa học, vừa là một công cụ, phương tiện giúp học sinh lĩnh hội trí thức, rèn luyện kĩ năng, kĩ xảo, phát triển tư duy. Như chúng ta đã biết phân môn Tập làm văn nối tiếp một cách tự nhiên các bài học khác nhau trong môn Tiếng Việt. Phân môn Tập làm văn có vị trí đặc biệt quan trong trong việc dạy và học Tiếng Việt xét trên hai phương diện + Phân môn Tập làm văn vận dụng các hiểu biết và kĩ năng Tiếng Việt do các phân môn khác rèn luyện hoặc cung cấp đồng thời góp phần hoàn thiện chúng. Để làm được một bài văn hoàn thiện phải vận dụng cả bốn kĩ năng Nghe, nói, đọc, viết và các kĩ năng về Tiếng Việt. Trong quá trình vận dụng này các kiến thức và kĩ năng đó được hoàn thiện và nâng cao dần. + Phân môn Tập làm văn rèn luyện cho học sinh các kĩ năng sản sinh văn bản nói và viết. Nhờ vậy Tiếng Việt không chỉ là một hệ thống cấu trúc được xem xét từng phần, từng mặt qua từng phân môn mà trở thành một công cụ sinh động qua quá trình giao tiếp tư duy, học tập. Nói cách khác phân môn Tập làm văn đã thực hiện hóa mục tiêu quan trọng nhất của việc dạy và học Tiếng Việt là dạy học sinh sử dụng Tiếng Việt trong đời sống sinh hoạt, trong quá trình lĩnh hội các tri thức khoa học. Sản phẩm của phân môn Tập làm văn là các bài văn nói hoặc viết theo các kiểu bài do chương trình qui định. Để sản sinh được một bài văn, ngoài bốn kĩ năng trên các em còn được rèn thêm về kĩ năng dùng từ đặt câu, kĩ năng phân tích đề, quan sát tìm ý lập dàn bài, viết đoạn văn, liên kết thành bài văn hoàn chỉnh. Có thể nói rằng phân môn Tập làm văn giúp học sinh sau một quá trình luyện tập lâu dài, có ý thức dần dần nắm được cách viết các bài văn theo nhiều loại phong cách khác nhau. Nhưng làm thế nào để học sinh viết được bài văn sinh động, sáng tạo và chân thực. Chính vì lí do này nên tôi đã mạnh dạn quyết định chọn đề tài “Một số biện pháp giúp học sinh học tốt Tập làm văn tả cảnh ở lớp 5'' để nghiên MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU Người giáo viên cần tìm ra biện pháp dạy học tốt nhất giúp học sinh nâng cao hiệu quả của việc dạy học Tập làm văn nói chung và văn miêu tả ở lớp 5 nói ĐỐI TƯỢNG, PHẠM VI NGHIÊN CỨU Đối tượng nghiên cứu Học sinh khối lớp 5, đặc biệt là lớp 5A2 – Trường Tiểu học Nguyễn THị Minh Khai. Phạm vi nghiên cứu Phân môn Tập làm văn, tập trung vào văn tả PHẦN NỘI DUNGI. THỰC TRẠNG CỦA VẤN ĐỀ1. Thực trạng Theo chương trình sách Tiếng Việt thì nội dung các bài Tập làm văn ở lớp 5 thường được gắn với chủ điểm đang học của các bài Tập đọc. Kiến thức Tập làm văn lớp 5 trang bị cho học sinh lớp 5 thông qua các bài luyện tập, thực hành. Nội dung các bài luyện tập trong sách giáo khoa Tiếng Việt 5 giúp học sinh hoàn thiện những hiểu biết ban đầu về văn miêu tả, có một số hiểu biết về mục đích giao tiếp và hoàn cảnh giao tiếp để thực hành vận dụng các loại văn bản khác như Làm báo cáo thống kê; làm đơn; làm biên bản; thuyết trình tranh luận, lập chương trình hoạt động, tập viết đoạn đối thoại. – Ngoài việc cung cấp một số kiến thức mới, nội dung dạy học Tập làm văn lớp 5 còn có các bài ôn tập nhằm củng cố, hệ thống hóa những kiến thức đã học về văn kể chuyện, về văn miêu tả chuẩn bị cho học sinh những điều kiện cần thiết để học lên lớp trên. Sau khi nghiên cứu phân môn Tập làm văn lớp 5 tôi thấy các em được học kĩ về kiểu bài văn miêu tả như tả cảnh, tả người… Để làm được bài văn tả cảnh học sinh phải biết quan sát tìm ý lập dàn bài. Sau đó các em sẽ trình bày bài nói hoặc bài viết, thể hiện kĩ năng diễn đạt qua việc sử dụng cách dùng từ đặt câu, diễn ý, dựng đoạn. Bố cục của bài phải được trình bày mạch lạc, dùng từ chính xác, câu văn đúng ngữ pháp. Trong một bài văn học sinh phải tả được những nét tiêu biểu đặc sắc của cảnh vật gắn với hoàn cảnh không gian và thời gian cụ thể. Cảnh bao giờ cũng gắn với con người, được tạo dựng tô điểm thành một bức tranh nho nhỏ sinh động bằng ngôn ngữ nói và viết. Kết quả cuối cùng của việc dạy và học Tập làm văn là hiệu quả của những bài văn hay. Bài văn hay là bài văn đạt tốt các yêu cầu về nội dung, và giàu cảm xúc, đẹp cả về hình thức. Mặt nội dung, bài văn hay do các em viết ra phải miêu tả sự vật một cách chân thật, thể hiện được tình cảm, cảm xúc phù hợp với lứa tuổi. Mặt hình thức, bài văn hay thể hiện ngôn ngữ trong sáng, giàu màu sắc. Hình ảnh gợi tả và gợi cảm xuất phát từ những rung động trẻ thơ hồn nhiên giản dị. Mục đích của tả cảnh là như vậy nhưng thực tế việc học, việc viết văn của các em rất hạn chế nhất là khi bước vào những tiết học đầu tiên của kiểu bài này. Bên cạnh đó, bài làm văn của một số em còn viết câu, dùng từ diễn đạt chưa rõ ý, chưa biết sắp xếp ý, không biết lựa chọn những chi tiết, những hình ảnh hay để rồi hiểu và sử dụng đúng, hợp lý, tức là các em chưa biết biến những kiến thức đã tiếp thu trong bài, trong giờ học thành một sản phẩm cụ thể của mình. Qua việc chấm, chữa bài, tôi nắm bắt được lớp 5A2 có chất lượng bài viết Tập làm văn tả cảnh như sauTổng số HSNắm được yêu cầu của đề bàiBiết cách dùng từ, đặt câu, liên kết câu, đoạn, ít mắc lỗiBố cục rõ ràngBài viết sinh động, sáng tạo35em30em27em25em15em2. Tìm hiểu nguyên nhân Ở góc độ chủ quan và khách quan, học sinh viết văn còn hạn chế là do chịu ảnh hưởng từ những nguyên nhân sau – Nhiều em chưa hứng thú, chưa yêu thích khi học Tập làm văn nên các em gặp nhiều khó khăn khi làm bài. – Vốn từ ngữ của các em còn nghèo nàn. Nhiều em chưa biết sử dụng ngôn ngữ miêu tả vì các em chưa thực sự hiểu hết nghĩa của những từ mà các em dùng để tả. – Các em chưa nắm được phương pháp quan sát, bố cục bài văn miêu tả. Nhiều em chỉ kể hoặc liệt kê ra những gì mình thấy hoặc tả qua loa, sơ sài, không lồng ghép những suy nghĩ cảm xúc của mình trong khi tả. – Cách dùng từ đặt câu sắp xếp bố cục chưa khoa học. Bài văn thiếu hẳn câu văn hay hình ảnh đẹp. – Một số em chưa biết vận dụng lồng ghép kiến thức các môn học khác để hỗ trợ cho môn Tập làm văn. – Một số em lười suy nghĩ chưa chịu khó học tập. – Chất lượng học tập không đồng đều, một số em tiếp thu bài còn MỘT SỐ BIỆP PHÁP GIÚP HỌC SINH HỌC TỐT TẬP LÀM VĂN TẢ CẢNH Ở LỚP 5 Từ việc nghiên cứu cơ sở thực tiễn và cơ sở lí luận của việc dạy học, tôi nhận thấy thực tế dạy Tập làm văn chưa thật sự đáp ứng đầy đủ yêu cầu, mục tiêu của việc dạy phân môn này ở cấp Tiểu học. Để khắc phục những mặt hạn chế và phát huy những ưu điểm hiện có trong quá trình giảng dạy, tôi xin đưa ra một số biện pháp sau với mong muốn là có thể nâng cao hiệu quả của việc dạy học Tập làm văn nói chung – văn miêu tả ở lớp 5 nói riêng. Các biện pháp cụ thể như sau 1. Biện pháp 1 Sự chuẩn bị cho giờ học của giáo viên – học sinh – Giáo viên cần phải đọc kĩ, nắm vững mục đích yêu cầu trọng tâm của bài dạy, tự đặt mình vào một vài địa điểm, thời điểm khác nhau trong ngày để có hướng gợi ý cho học sinh miêu tả khác nhau. Ví dụ Cảnh buổi sáng khác cảnh buổi trưa, buổi chiều như thế nào ? hay cảnh đẹp ở vườn cây thì khác với cảnh đẹp ở công viên, khác cảnh trên đường phố, khác cảnh trên cánh đồng ra sao ? Theo tôi chúng ta cũng nên chuẩn bị sẵn cho mình những hình thức gợi mở và một số từ ngữ trong ý chính để giúp các em sáng tạo với suy nghĩ của mình. Ví dụ *Tả cảnh đẹp trong công viên + Em được đi chơi công viên vào dịp nào ? + Ở công viên em thấy có những gì đẹp, hấp dẫn mọi người ? + Em thích cảnh đẹp nào ở đó ?… *Hay tả cảnh đồng + Em tả cánh đồng vào buổi sáng hay buổi trưa, buổi chiều ? + Buổi sáng trên cánh đồng có gì đặc sắc ? + Buổi trưa ở cánh đồng khác buổi chiều ở cánh đồng như thế nào ? + Em tả cánh đồng lúa chín vàng hay cánh đồng lúa xanh tươi đang thì con gái ?… – Để chuẩn bị cho tiết học sắp tới tôi thường hướng dẫn các em quan sát trước. Quan sát để phát hiện ra những chi tiết sinh động phong phú của sự vật ở từng lúc, từng nơi cụ thể, bằng những chi tiết riêng biệt. Vì bước quan sát rất quan trọng là cơ sở để giúp các em tìm ý, tìm “cái để viết ra nội dung của bài văn”. – Để bước quan sát có kết quả tôi hướng dẫn các em xác định được đối tượng và mục đích quan sát, quan sát là để tìm ý cho bài văn. Khi đã có đề tài các em chủ động quan sát sự vật để tìm ý. Trong cuộc sống hàng ngày do tiếp xúc, quan hệ với sự vật, các em đã tích luỹ được những hiểu biết chi tiết về sự vật đó. Ví dụ Khi hướng dẫn các em tả cánh đồng hay nương rẫy tôi đã dặn các em quan sát cánh đồng nương rẫy mỗi khi có dịp. Có thể các em lên rẫy cùng bố mẹ, anh chị. Các em hãy quan sát kĩ xem cảnh vật ở đó như thế nào? Hay cảnh cánh đồng, cảnh sông nước các em cũng quan sát kĩ mỗi khi có dịp. Các em có thể quan sát trực tiếp tận mắt hay quan sát qua tranh ảnh, qua màn hình ti vi,… Hoặc khi hướng dẫn các em quan sát con đường từ nhà đến trường. Tôi dặn các em khi đi học hoặc khi về vừa đi vừa quan sát kĩ con đường hình dáng, mặt đường, lề đường, cảnh vật hai bên đường, … . Nhớ lại hình ảnh con đường làng mà các em đã được đọc, các em sẽ thấy có những nét tả thật cụ thể, thật sinh động và hình ảnh con đường hiện ra thật đẹp. “ Đường mềm như dải lụa Uốn mình dưới cây xanh” Con đường đến trường của các em có như vậy không ? Ven đường có hàng cây xanh, những dãy nhà cao tầng, hay có những rẫy ngô xanh rì rào trong nắng. 2. Biện pháp 2 Giáo dục tình cảm, mĩ cảm – Trước hết tôi giúp học sinh nhận thấy môn học Tập làm văn rất quan trọng, là môn học ứng dụng tất cả các kiến thức đã được học ở các phân môn như Tập đọc, Luyện từ và câu, Kể chuyện, Chính tả và các môn học khác trong nhà trường. Nếu chỉ có vốn hiểu biết và rung cảm nhanh nhạy không thôi thì chưa đủ, để có bài văn hay phải có phương tiện ngôn ngữ và biết sử dụng phương tiện ngôn ngữ của mình để diễn đạt ý nghĩ, cảm xúc trong quá trình học tập và rèn luyện. Viết văn là một loại lao động đặc biệt Trí óc suy nghĩ, trái tim rung cảm và các giác quan đến hoạt động ngôn ngữ nói, nghe, đọc, viết phải năng động và thành thục. Qua các bài cụ thể tôi giúp các em thấy được đối tượng tả rất gần gũi với các em Đó là tả cảnh buổi sáng buổi trưa, buổi chiều trong vườn cây hoặc trong công viên, đường phố, trên cánh đồng, nương rẫy. Tả cơn mưa, tả ngôi trường, tả ngôi nhà, tả một cảnh đẹp ở địa phương em… bằng sự rung động, tính cảm chân thật của mình các em sẽ làm cho cảnh vật tái hiện ngay trước mắt người đọc một cách rất có hồn, rất sinh động. – Dựa vào đặc điểm tâm lí của các em Tiểu học, ngay cả giờ ra chơi hoặc lúc cùng các em lao động, chăm sóc vườn trường, tôi luôn tạo điều kiện gần gũi với các em. Tôi gợi ý cho các ngắm nhìn, nhận xét cảnh vật môi trường, hàng cây, bầu trời, tia nắng, cảnh học sinh vui chơi trên sân trường,…Tôi thường hỏi các em + Các em thấy những hàng cây này thế nào ?

sáng kiến kinh nghiệm tập làm văn lớp 5